Minn Charles Buttigieg
Illum, 2 ta’ April, 2025, jimmarka l-20 sena minn meta l-Qaddis Papa Ġwanni Pawlu II mar fid-Dar tal-Missier biex jiltaqa’ u jibqa’ ma’ Kristu Rxoxt.
Ġwanni Pawlu II jibqa’ magħruf, fost tant ħwejjeġ oħrajn, għall-fatt li, minkejja l-uġigħ kollu li kellu jiffaċċja fl-aħħar snin ta’ ħajtu, minħabba l-marda qalila tal-Parkinson, li damet tnawwar fih mill-1991 sa mewtu, huwa qatt ma talab sedattivi.
Dan jirriżulta minn xiehda tat-Tabib Renato Buzzonetti, li kien it-tabib ta’ Ġwanni Pawlu II mill-1978 sa mewtu. Huwa qal hekk: “L-uġigħ fiżiku, fl-aħħar żminijiet, kien qawwi, imma għalih kien hemm fuq kollox it-tbatija morali u spiritwali ta’ raġel fis-salib li aċċetta kollox b’kuraġġ u sabar: qatt ma talab sedativi, lanqas fil-fażi finali.”
Buzzonetti qal dan f’intervista li dehret fil-ġurnal L’Osservatore Romano tas-17/18 ta’ Mejju, 2010. F’din l-intervista, kif ukoll f’oħra li dehret fl-istess ġurnal fil-21 ta’ Awwissu, 2010, it-tabib tkellem dwar ir-relazzjonijiet tiegħu ma’ Ġwanni Pawlu II, l-attentat li sar fuq ħajjet il-Papa fit-13 ta’ Mejju 1981, ir-rieda tiegħu li jħaddan it-tbatija, u l-aħħar mumenti ta’ ħajtu.
L-attentat tal-1981
L-operazzjoni kirurġika fuq Ġwanni Pawlu II dakinhar li, fl-1981, ippruvaw joqtluh meta kien għaddej fuq vettura minn qalb in-nies fi Pjazza San Pietru, damet sejra ħames sigħat.
Dott. Buzzonetti qal li meta fetaħ fommu, il-Papa qallu: “Bħal Bachelet”. Kien qed jirreferi għal Vittorio Bachelet, ġurista u politiku Kattoliku Taljan li kien ukoll diriġent tal-Azzjoni Kattolika, li ġie maqtul f’Ruma mill-Brigate Rosse, fit-12 ta’ Frar, 1980. Imma Dott. Buzzonetti wieġeb lill-Papa: “Le, Santità, għaliex inti għadek ħaj u se tibqa’ tgħix.”
Dott. Buzzonetti jaħseb li ĠPII semma lil Bachelet għaliex il-qtil tiegħu kien laqtu ħafna. “Il-Papa kien jafu lil Bachelet, għaliex meta dan kien President Ġenerali tal-Azzjoni Kattolika kien ukoll membru tal-Kunsill Pontifiċju għal-Lajċi, fejn il-Kardinal Karol Wojtyla kien membru wkoll,” qal it-tabib.
Il-marda tal-Parkinson
Dwar il-Parkinson, li laqtet għall-ewwel darba lil Ġwanni Pawlu II 10 snin wara l-attentat fuq ħajtu, Dott. Buzzonetti qal li meta l-marda saret magħrufa, huwa qal lill-Papa li qatt ħadd ma kien miet minn id tirtgħod, imma dak kien sinjal ċar li huwa kien qed ibati mill-marda.
It-tabib qal li l-ħajja tal-Papa wara kienet ferm aktar komplikata minħabba l-uġigħ tas-sintomi f’postijiet fejn jiltaqa’ u jiċċaqlaq l-għadam (joints). L-iktar li kien qawwi l-uġigħ kien fl-għaksa tal-lemin. Minħabba fiha, il-Papa spiċċa ma jistax iżomm waħdu bilwieqfa jew jimxi b’mod normali. Dawn kienu żewġ sintomi li, flimkien u minħabba xulxin, sar neċessarju għalih li juża l-bastun u aktar tard is-siġġu tar-roti.
Kompla jgħid li minkejja l-uġigħ kollu li kellu jħabbat wiċċu miegħu, il-Papa Ġwanni Pawlu II qatt ma talab sedattivi, lanqas fl-aħħar stadji ta’ ħajtu. Kien fuq kollox l-uġigħ ta’ raġel li sab ruħu f’qagħda li jkollu joqgħod ta’ bilfors fuq sodda jew siġġu u li kien tilef l-awtonomija fiżika. Sar ma jista’ jagħmel xejn waħdu. Eventwalment sar ukoll kompletament diżabbli fiżikament; ma setax jimxi, ma setax jitkellem ħlief b’vuċi dgħajfa, in-nifs tiegħu kien dgħajjef u qasir, u kien jiekol b’diffikultà dejjem akbar.
Mument partikolarment drammatiku fl-aħħar jiem tal-Papa Ġwanni Pawli II f’din id-dinja kien meta feġġ il-bżonn li huwa jirċievi, bl-approvazzjoni tiegħu minn qabel, it-tracheotomy. Buzzonetti qal li meta l-Papa qam mill-effett tal-anestesija, huwa rrealizza li ma setax jitkellem iktar.
F’daqqa waħda sab lilu nnifsu wiċċ imb wiċċ ma’ realtà estremament diffiċli. Talabhom xi ħaġa biex jikteb. Għaddewlu chalkboard u l-ġibs. Kiteb żewġ affarijiet. L-ewwel waħda kienet indirizzata, bi ħlewwa, lit-tabib: “X’għamiltli!” It-tieni waħda kienet il-famuża frażi tiegħu indirizzata u dedikata lill-Madonna: “Totus Tuus” (Kollni tiegħek).
Stħajlu fix-Xatt tal-Galilija
It-Tabib Buzzonetti qal li l-aħħar ftit jiem tal-Papa Ġwanni Pawlu II kienu anke iktar intensi minn ta’ qabilhom. “Jiena ħassejt ħafna tensjoni minħabba r-responsabbiltà kbira li kelli fuq spallejja. Il-kollegi tiegħi u jien konna nafu li l-marda kienet fl-aħħar stadji tagħha. Il-battalja tagħna konna għamilniha bis-sabar, bl-umiltà u l-prudenza, li kienet ħaġa estremament diffiċli, għax aħna konna nafu li fl-aħħar mill-aħħar konna se nitilfu.”
Dott. Buzzonetti qal li kien hemm okkażjoni meta huwa ipprova jirriżenja mill-kariga ta’ Tabib tal-Papa, imma Ġwanni Pawlu II ma aċċettax ir-riżenja tiegħu. Is-Segretarju tal-Papa, aktar tard il-Kardinal Stanislaw Dziwisz, qallu li l-Papa riedu jibqa’.
“Għal tabib Nisrani, il-bniedem qed imut huwa x-xbiha tal-Mulej. Kull bniedem għandu l-ġrieħi tiegħu, iġorr il-kuruna tax-xewk tiegħu, ibati biex jgħid l-aħħar kliem tiegħu, u jabbanduna lilu nnifsu f’idejn xi ħadd li jġedded għalih il-ġesti ta’ Marija, tal-mara qaddisa, ta’ Ġużeppi ta’ Arimathea. Il-mewt ta’ Ġwanni Pawlu II lili effettwatni anke iżjed minn hekk,” qal Dott. Buzzonetti.
Għal Dott. Buzzonetti, il-mewt tal-Papa Wojtyla kienet il-mewt ta’ raġel li ma kien baqagħlu xejn, li għex żminijiet ta’ taqbid u ta’ glorja, u li interjorament kien ħerqan li jiltaqa’ mal-Mulej biex jagħtih lura l-Imfietaħ tas-Saltna. “F’dik is-siegħa ta’ wġigħ u ta’ tbikkim, kelli s-sensazzjoni li kont qiegħed f’xatt il-Baħar tal-Galilija. L-istorja kienet qed isseħħ mill-ġdid, waqt li Kristu kien qed iħejji biex isejjaħ lil Pietru l-ġdid,” qal Dott. Buzzonetti.
L-aħħar jiem
Nhar Ħadd il-Għid tal-2005, fis-27 ta’ Marzu, il-Papa Ġwanni Pawlu II ipprova ripetutament iwassal il-barka tradizzjonali tiegħu għal żmien il-Għid, imsejħa urbi et orbi, bil-fomm. Ma rnexxilux. Il-Papa ta l-barka tiegħu fis-skiet.
L-għada, it-Tnejn, il-Papa ma feġġx fit-tieqa tiegħu. It-Tlieta, bdiet tissemma l-possibbiltà li huwa jerġa’ jittieħed l-isptar minħabba diffikultà biex jibla’. L-Erbgħa, tħabbar li l-Papa kien ingħata ‘jiekol’ permezz ta’ tubu li sarlu minn imnieħru. Tħabbar ukoll li l-udjenzi pubbliċi tiegħu kienu se jibqgħu sospiżi.
Fil-31 ta’ Marzu sar magħruf li l-Papa kien qabdu deni qawwi, kaġunat minn infezzjoni fis-sistema tal-awrina, u li l-pressjoni tad-demm tiegħu kienet niżlet sew. Aktar tard fl-istess jum, f’daqqa waħda saħħtu marret għall-agħar. Dan ġara għaliex minħabba l-infezzjoni, ġrat ħsara oħra fis-sistema taċ-ċirkolazzjoni. Il-Papa saritlu l-Griżma tal-Morda.
Ġwanni Pawlu II ġie infurmat bil-gravità tal-kundizzjoni tiegħu. Huwa pprefera li ma jitteħidx l-isptar. Jieħdu ħsiebu kien hemm Dott. Renato Buzzonetti, kif ukoll żewġ speċjalisti tal-kura intensiva, kardjologu, espert tal-widnejn, l-imnieħer u l-ħalq, u żewġ infermiera.
Il-Ġimgħa, l-1 ta’ April, il-kundizzjoni tal-Papa kompliet sejra għall-agħar. Madankollu, baqa’ luċidu, jaf sew x’qed jiġri madwaru u seren. Huwa kkonċelebra l-Quddiesa minn soddtu. Qrawlu wkoll l-14-il stazzjon tal-Via Sagra u xi partijiet mill-Iskrittura Mqaddsa. Ikkomunika wkoll ma’ xi membri tal-Kurja Rumana. Sa filgħaxija, però, il-pressjoni tad-demm tiegħu kienet niżlet b’mod drammatiku u ma baqax iktar jagħraf x’qed jiġri. Il-folla li nġabret fi Pjazza San Pietru bdiet tgħid ir-Rużarju għall-bżonnijiet tiegħu.
Is-Sibt, 2 ta’ April, il-qagħda tal-Papa kompliet sejra għall-agħar. Dawk li kienu ħdejh u fi Pjazza San Pietru ma qatgħu xejn fit-talb tagħhom għalih. Fit-8.00pm, f’kamartu, ġiet ċelebrata l-Quddiesa tal-Ħadd tal-Ħniena Divina. Il-konċelebranti kienu l-Arċisqof Stanislaw Dziwisz, il-Kardinal Marian Jaworski, l-Arċisqof Stanislaw Rylko and Mons. Mieczyslaw Mokrzyckis. Il-Papa rċieva l-Ewkaristija f’forma ta’ Vjatku u reġgħet saritlu l-Griżma tal-Morda.
Ġwanni Pawlu II ħalla din id-dinja ftit wara, fid-9:37pm tal-istess jum. L-aħħar kliem tiegħu, kif kien jixraq li jkun fi tmiem il-ħajja ta’ talb li huwa kellu f’din l-art, kienu: “Ammen, Ammen.”
Għad li minħabba l-kalvarju ta’ tbatija twila u kbira tiegħu, kulħadd kien qed iħoss li t-tmiem ta’ ħajtu kien fil-qrib, it-tħabbira ta’ mewtu sammret lid-dinja kollha. Dlonk waqa’ is-skiet u nxtered in-niket. Fil-qlub inħass toqol kbir. Fil-funeral tiegħu, probabbilment l-ikbar funeral li qatt rat id-dinja, il-folla għajtet “Santo Subito”. Ma kontx trid wisq biex tifhem għaliex.
Ġwanni Pawlu II ġie beatifikat fl-1 ta’ Mejju, 2011, mill-Papa Benedittu XVI, is-suċċessur immedjat tiegħu u għal bosta snin kollaboratur tiegħu bħala Prefett tal-Kongregazzjoni tad-Dutrina tal-Fidi.
Huwa ġie kanonizzat fid-27 ta’ April, 2014, flimkien mal-Papa Ġwanni XXIII, mill-Papa Franġisku.