Wara li proċeduri kriminali damu kważi għoxrin sena biex jintemmu, il-Qorti Kostituzzjonali ddeċidiet li l-Istat kiser id-dritt għal smigħ fi żmien raġonevoli. Il-kundanna baqgħet fis-seħħ, iżda ngħata kumpens finanzjarju.
Il-Qorti Kostituzzjonali tat kumpens ta’ €18,500 f’danni mhux pekunjarji lil Emanuel Magri wara li sabet li d-dritt fundamentali tiegħu għal smigħ fi żmien raġonevoli kien miksur, minħabba dewmien eċċessiv fi proċeduri kriminali li damu kważi 20 sena biex jiġu konklużi.
Il-qorti rrikonoxxiet li, minkejja li l-kundanna kriminali tiegħu tibqa’ valida, id-dewmien straordinarju fil-kawża kien jikkostitwixxi ksur tal-Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni Maltija u tal-Artikolu 6(1) tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem. Madankollu, il-qorti ċaħdet it-talba ta’ Magri biex is-sentenza ta’ priġunerija tiġi annullata jew imnaqqsa aktar, u qieset li r-rimedju xieraq kien kumpens finanzjarju.
Il-proċeduri kontra Magri bdew fl-2003 u ntemmu biss fl-2023. Il-Qorti tal-Maġistrati ħadet madwar 15-il sena biex tagħti s-sentenza tagħha f’Mejju tal-2018, filwaqt li l-appell dam ħames snin oħra u ġie deċiż f’Lulju tal-2023.
Fl-applikazzjoni kostituzzjonali tiegħu, Magri sostna li kumpens monetarju waħdu mhuwiex rimedju effettiv meta persuna tkun diġà qed tiskonta sentenza ta’ ħabs, u li l-uniku rimedju reali kien it-tnaqqis jew ir-remissjoni tas-sentenza. Huwa argumenta li kien inġust li persuna tgħix għal 20 sena f’stat ta’ inċertezza minħabba negliġenza serja u nuqqas ta’ effiċjenza fit-tmexxija tal-proċeduri.
Magri kien ġie akkużat li assoċja ruħu ma’ oħrajn biex jittraffika l-eroina u li pprova jixħet flus lil uffiċjal tal-pulizija fil-jiem ta’ qabel u f’Jum il-Boxing Day. Il-każ kien jinvolvi konsenja kkontrollata ta’ droga li fiha kien hemm involuti kurrier barrani, Atanas Dimitrov, kif ukoll Mario Borg u Magri. Dimitrov kien wasal Malta mit-Turkija u nstab iġorr ammont tad-droga, wara li l-pulizija wettqet konsenja kkontrollata. Magri ltaqa’ miegħu, aċċetta envelop b’flus u ġie arrestat ftit wara.
Fil-proċeduri tal-ewwel istanza, Magri nstab ħati tal-ewwel akkuża u nħeles mit-tieni waħda. Huwa kien ikkundannat seba’ snin ħabs, flimkien ma’ konfiska ta’ flus u ordni biex iħallas l-ispejjeż. Fl-appell, is-sentenza tiegħu tnaqqset għal erba’ snin u nofs, bil-Qorti tal-Appell Kriminali tindika b’mod espliċitu li kienet qed tqis it-tul eċċessiv tal-proċeduri.
Il-Kummissarju tal-Pulizija u l-Avukat Ġenerali ma kkontestawx it-tul tal-proċeduri, iżda argumentaw li dewmien waħdu mhux biżżejjed biex jikkostitwixxi ksur, sakemm ma jkunx arbitrarju jew abbużiv. Huma sostnew ukoll li parti mid-dewmien kienet minn Magri nnifsu u lid-difiża tiegħu, u li l-qrati kriminali kienu diġà mitigaw is-sentenza tiegħu minħabba l-passaġġ taż-żmien.
Fil-konklużjonijiet tagħha, il-Qorti Kostituzzjonali rreferiet b’mod estensiv għall-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, u enfasizzat li l-evalwazzjoni ta’ “żmien raġonevoli” trid tqis il-kumplessità tal-każ, l-imġiba tal-akkużat, l-imġiba tal-awtoritajiet u x’kien hemm f’riskju għall-akkużat.
Il-qorti aċċettat li parti mid-dewmien kienet ikkawżata minn Magri, fosthom nuqqasijiet li jattendi seduti, talbiet għal posponimenti mid-difiża u bidliet fir-rappreżentanza legali. Dawn il-perjodi ġew esklużi mid-dewmien attribwibbli lill-Istat.
Madankollu, il-qorti sabet dewmien estensiv imputabbli lill-Istat, inkluż posponimenti ripetuti minħabba xhieda mhux disponibbli, prosekuturi li dehru mingħajr dokumentazzjoni essenzjali, uffiċjali investigattivi nieqsa u anke telf ta’ atti tal-qorti li kellhom jiġu rikostruwiti. Il-qorti saħqet li huwa d-dmir tal-Istat li jorganizza s-sistema ġudizzjarja tiegħu b’mod li jikkonforma mal-obbligi tal-Artikolu 6.
B’kollox, il-qorti qieset li kien hemm madwar 18-il sena u nofs ta’ dewmien mhux iġġustifikat attribwibbli lill-Istat. Filwaqt li rrikonoxxiet li s-sentenza kienet diġà ġiet imnaqqsa mill-Qorti tal-Appell Kriminali minħabba d-dewmien, iddeċidiet li rimedju ulterjuri fuq is-sentenza kien ikun jhedded iċ-ċertezza legali u l-awtorità tal-qrati kriminali.
Għaldaqstant, il-Qorti Kostituzzjonali sabet ksur tad-drittijiet fundamentali ta’ Magri u ordnat il-ħlas ta’ €18,500 f’danni mhux pekunjarji, kif ukoll il-ħlas ta’ parti mill-ispejjeż legali mill-Istat. L-avukat Edward Gatt deher għal Magri.