L-Iran uża l-ġeografija tiegħu bħala arma ta ritaljazzjoni għall-attakki mill-Istati Uniti u l-Iżrael. Mijiet ta’ tankers li jaqsmu l-istrett ta Hormuż twaqqfu wara li l-Korp tal-Gwardji Rivoluzzjonarji Iżlamiċi hedded li “jispara” fuq kwalunkwe bastiment li juża r-rotta kummerċjali, u b’hekk effettivament waqqaf lil kulħadd.
Il-waqfien wassal biex il-prezzijiet tal-fjuwils fossili jogħlew b’rata mgħaġġla, u l-biżgħat dwar il-provvisti żdiedu minħabba attakki kontra infrastruttura ewlenija taż-żejt u l-gass fir-reġjun li jheddu li jfixklu aktar il-provvista anke jekk it-tankers ikunu jistgħu jerġgħu jibdew ir-rotot tagħhom mill-istrett.
L-Istrett ta’ Hormuż – passaġġ tal-ilma fin-nofsinhar tal-Iran – huwa wieħed mill-aktar arterji kummerċjali importanti fid-dinja, li minnu jgħaddu wieħed minn kull ħamsa taż-żejt globali u l-gass bil-baħar li jiġi ttrasportat minn faċilitajiet ta’ produzzjoni u raffineriji fil-Golf lil xerrejja madwar id-dinja.
L-istrett iġorr ftit aktar minn 20 miljun barmil żejt kuljum, u dan jagħmilha l-aktar rotta traffikuża taż-żejt wara l-istrett ta’ Malacca bejn il-Malasja u l-Indoneżja. Huwa wkoll l-aktar rotta kummerċjali importanti għal tagħbijiet ta’ gass naturali likwifikat (LNG), ittrasportati fuq tankers ġganteski-imkessħin.
Iżda għall-kuntrarju tal-kuritur ta’ Malacca – li jġorr madwar 23.2 miljun barmil kuljum lil xerrejja fiċ-Ċna, il-Ġppun u l-Korea t’Isfel – l-istrett ta’ Hormuz huwa ħafna aktar diffiċli biex jiġi evitat, u dan jagħmilha l-akbar punt ta’ konġestjoni fis-sistema globali tal-enerġija.
L-istrett jinsab taħt l-Iran u ‘l fuq mill-Oman fin-nofsinhar, u jonqos għal 21 mil biss fil-wisa’ fl-iktar punt dejjaq tiegħu. Huwa minn dan il-passaġġ li l-prodotti mhux raffinati u tal-fjuwil mir-raffineriji u l-faċilitajiet ta’ produzzjoni tal-akbar stati petroliferi tad-dinja jeħtieġ li jgħaddu biex jilħqu s-suq globali tagħhom.
Mill-inqas ħames siti tal-enerġija f’Tehran u madwaru ntlaqtu minn attakki mill-ajru, u dan wassal għal rapporti ta’ xeni “apokalittiċi” fil-kapitali Iranjana. Infrastruttura ewlenija taż-żejt fl-Arabja Sawdija u l-Qatar ġiet affettwata wkoll.
Sadanittant, il-faċilitajiet tal-ħażna taż-żejt fl-Arabja Sawdija, l-Emirati Għarab Magħquda u l-Kuwajt qed jilħqu l-limiti tagħhom, li jfisser li l-bjar kbar taż-żejt jistgħu jkollhom jingħalqu jekk iż-żejt mhux raffinat ma jistax jiġi esportat permezz tal-istrett ta’ Hormuz għas-suq globali.
Il-ministru tal-enerġija tal-Qatar bassar li jekk it-tfixkil għal Hormuz ikompli, l-esportaturi kollha tal-enerġija tal-Golf se jkollhom jagħlqu l-produzzjoni fi ftit ġimgħat – u b’hekk idewwmu kwalunkwe bidu mill-ġdid jekk l-istrett jerġa’ jiftaħ – u ż-żejt jista’ jogħla għal $150 kull barmil.
L-akbar xerrej uniku taż-żejt mhux raffinat li jgħaddi mill-istrett hija ċ-Ċna, li importat mill-inqas 5.4 miljun barmil ta’ żejt mhux raffinat kuljum fuq tankers li jaqsmu l-kanal is-sena l-oħra. Dawn inkludew volumi rekord ta’ żejt mhux raffinat Iranjan li laħaq medja ta’ 1.38 miljun barmil kuljum is-sena l-oħra.
Għalkemm iċ-Ċna hija l-aktar esposta għall-kriżi tal-enerġija tal-Golf, hija wkoll l-aktar ippreparata. Osservaturi tas-suq jemmnu li ċ-Ċna importat volumi rekord ta’ żejt mhux raffinat Venezwelan qabel ma l-Istati Uniti attakkaw il-pajjiż f’Jannar.
B’mod ġenerali, iċ-Ċna ħadet vantaġġ mill-prezzijiet baxxi taż-żejt matul dawn l-aħħar snin biex bil-kwiet akkumulat livelli rekord ta’ ħażniet ta’ żejt mhux raffinat, li huma stmati li jaqbżu l-1.2 biljun barmil fil-ħażniet ta’ żejt mhux raffinat.
Dan huwa l-ekwivalenti ta’ madwar tlieta sa erba’ xhur ta’ riżervi. Filwaqt li ċ-Ċna hija wkoll l-akbar importatur ta’ tagħbijiet ta’ gass tal-Golf, tiddependi fuq ir-reġjun għal inqas minn terz tad-domanda totali tagħha għall-gass. Is-sorsi l-oħra tal-gass tagħha jinkludu r-Russja u l-Awstralja.