Wara li fl-aħħar jiem tħabbar li kien intlaħaq ftehim mal-Iran, bla dubju ta’ xejn ħafna ħadu nifs ta’ sodisfazzjon ‘lgewwa. Rajna kif għal din l-aħbar kien hemm reazzjoni immedjata fil-prezz taż-żejt li roħos immedjatament.
Ma setax jonqos, li Trump, kif kien ilu jagħmel joħroġ idoqq it-trombi u jgħajjat vittorja. Jiddikjara li l-Istati Uniti ħarġet rebbieħa. Wieħed ma jridx jinsa minn fein tlaqna….kienet gwerra li kellha tieħu ftit jiem u damet ħafna aktar. Fiha rajna kemm is-suppost sigurtà li l-Istati Uniti kienet tgħid li qiegħda toffri lil pajjiżi ġirien, kienet mhux dik mistennija.
Ħafna tkellmu dwar dan il-ftehim. Tkellmu immedjatament u kmieni. Aktar ma bdew jgħaddu s-sigħat u joħorġu aktar dettalji dwar il-memorandum miftiehem bejn l-Iran u l-Istati Uniti, beda jidher aktar ċar li dak il-ftehim kien qiegħed jirrappreżenta rebħa għad-diplomazija Iranjana fuq id-diplomazija Amerikana. Ngħiduha kif inhi iI-ftehim, intlaqa’ b’sodisfazzjon mis-swieq peress li jipprevedi l-ftuħ mill-ġdid immedjat tal-Istrett ta’ Hormuż għat-traffiku tat-tankers, għalkemm irid jgħaddi ammont ta’ żmien sakemm dan ikun kompletament sigur mill-mini li ntefgħu fih.
Skont dak li sar magħruf, il-ftehim jinkludi l-waqfien tal-operazzjonijiet ta’ Iżrael fil-Libanu, it-tneħħija tal-imblokk navali, pjan biex l-Iran jaċċessa $300 biljun biex jerġa’ jibni l-ħsara tal-gwerra, is-sospensjoni tas-sanzjonijiet fuq l-esportazzjonijiet taż-żejt, ir-rilaxx ta’ $24 biljun ta’ fondi Iranjani li kienu ffriżati barra mill-pajjiż, u l-irtirar tal-forzi Amerikani skjerati madwar il-Golf Għarbi.
Minn naħa tagħha, Tehran tafferma mill-ġdid l-impenn tagħha li ma timmanifatturax armi nukleari u li jinfetaħ perjodu ta’ 60 jum biex jintlaħaq qbil dwar id-dettalji ta’ dak li mistenni jkun ftehim simili ħafna għal dak iffirmat minn Obama fis-sena 2015.
U quddiem dan is-suppost ftehim, u quddiem il-ġimgħat sħaħ ta’ attakki li wasslu għal imwiet, kien neċessarju li nispiċċaw bil-Lvant Nofsani kollu jinqaleb ta’ taħt fuq. Kien neċessarju li nispiċċaw bil-kriżi taż-żejt u żieda ġeneralizzata fil-prezzijiet madwar id-dinja kollha, kemm taż-żejt u prodotti oħra?
Nafu li l-għan tal-attakki kien li l-Iran jiddgħajjef militarment u ma jibqgħax kun ta’ sostenni għal Heżbollah. Dan flimkien mal-għan li jitwaqqa ir-reġim. Ma ninsewx li Trump riedhom iċedu bla kundizzjoni. Altru milli sar hekk.
Imma issa, il-President tal-Istati Uniti, Donald Trump, għandu problema quddiemu. Jidher ċar kemm kienet żbaljata l-Istati Uniti meta ħasbet li se tiġri bl-Iran jekk tattakkah? Mhux hekk biss, imma kienu sorpriżi mill-istess Iran u l-kapaċitajiet tiegħu li jattakka lura, b’arma ġdida, dik tad-drones.
U Trump issa irid jara kif se jikkonvinċi lill-opinjoni pubblika fl-Istati Uniti li dak li sar kien jiswa? Għal tul ta’ żmien, se jkun possibbli li jikkonvinċi lill-alleat tiegħu, il-Prim Ministru ta’ Iżrael Benjamin Netanyahu, jirtira mil-Libanu? Jew se jiġri kif ġara fil-każ ta’ Gaża? Jieqfu l-attakki għal ftit u imbagħad jerġgħu jibdew?
Qegħdin ngħidu dan għax, Netanyahu ma qgħadx lura milli jiddikjara li ma jaqbilx mal-pjan u li m’għandux l-intenzjoni li jirtira min-nofsinhar tal-pajjiż ġar sakemm ma jkollux garanziji li Hezbollah ġie żmantellat kompletament. Iżrael, jgħid li hu sorpriż b’dan il-ftehim u jarah bħala ‘katastrofiku’. Hemm punt ieħor li imbagħad jista’ joħloq it-tensjoni mill-ġdid. Dan hu dak ta’ x’se jiġri mill-gwerrillieri. Dawn se jobdu lir-reġim Iranjan?
U allura lil hinn minn dan il-ftehim ix-xenarju għadu wieħed instabbli ħafna. Tant instabbli li l-iċken mossa kapaċi toħloq kunflitt ġdid. Il-paċi li qiegħed jingħad li intlaħqet hi fraġli ħafna.
Ħaġa waħda hi ċara. Donald Trump daħal fi sqaq meta beda dan il-kunflitt. Ħaseb li se jiġri bl-Iran. Dan ma sarx. Għaddej il-jiem u s-sitwazzjoni kompliet turi kemm l-Istati Uniti żbaljat. Kemm m’għamiltx il-kalkoli tagħha sew u dan hekk kif l-Iran għalaq l-Istrett ta’ Hormuż bl-effetti kollha negattivi li dan ħoloq fid-dinja kollha.
L-għaġġla għal ftehim mal-Iran, turi biss ħaġa waħda, dik li Donald Trump kien qiegħed ifittex b’mod iddisprat biex joħroġ mill-isqaq li daħal fih. Jekk wieħed jara r-reazzjoni tal-midja Iżraeljana għall-ftehim, tara faċilment li dawn qisu l-ftehim bħala ċediment lir-reġim tal-Iran.
U tqum kwistjoni oħra. Din hi dwar is-60 jum. Hawn xi ħadd jemmen li s-60 jum mogħtijin lill-partijiet biex jilħqu ftehim dwar il-kwistjoni nukleari huma biżżejjed. Qegħdin ngħidu dan għax kemm Obama u kemm l-Unjoni Ewropea kellhom bżonn aktar minn sena biex ifasslu patt li għandu kumplessità teknika għolja.
U dan is-suppost ftehim jgħid li dan il-perjodu jista’ jiġi estiż b’mod indefinit u li matul dan iż-żmien kollu ma jista’ jkun hemm l-ebda tip ta’ attakk. Dan ifisser li r-reġim Iranjan issa għandu l-vantaġġ u se jieħu vantaġġ mill-pożizzjoni ta’ saħħa miksuba bid-diplomazija biex isaħħaħ lilu nnifsu internament.
Dan hu ħafna ‘lbogħod mill-kliem ta’ Trump, fil-bidu tal-gwerra, meta kien qal li talab “ċediment bla kundizzjonijiet” mill-Iran. U fuq kollox, kif qatt tista’ tgħid li negozjar għall-paċi hu vittorja, kif ilha tgħid in-naħa Amerikana? L-Istati Uniti permezz tal-President tagħha se tagħmel minn kollox biex timmanipula l-opinjoni tiegħu u tipprova tbellagħhielna li l-ftehim hu xi rebħa.
Ir-realtà hi li ftehim għall-paċi qatt ma jista’ jkun rebħa. Il-paċi vera ma tistax titqies bħala rebħa ta’ naħa waħda fuq oħra. Ftehim għall-paċi li jagħmel hu li juri li ntlaħaq kompromess bejn dawk involuti. M’hemmx dubju li jekk ftehim jiġi ppreżentat bħala rebħa assoluta għal naħa waħda, x’aktarx ma jkunx paċi vera.