Fit-12 ta’ Novembru 2001, l-Istati Uniti reġgħet ġiet maħkuma minn traġedja tal-ajru meta l-ajruplan tal-American Airlines, Titjira 587, iġġarraf f’żona residenzjali ta’ Belle Harbor, fil-viċinat ta’ Queens, New York. L-inċident, li seħħ ftit xhur biss wara l-attakki terroristiċi tal-11 ta’ Settembru, ħalla 265 vittma u kkawża xokk kbir fost il-komunità lokali u l-pubbliku internazzjonali.
Titjira li qatt ma waslet fid-destinazzjoni tagħha
L-ajruplan involut kien Airbus A300-605R tal-American Airlines, li kien telaq mill-Ajruport Internazzjonali John F. Kennedy fi New York għall-ħabta tad-9:14 ta’ filgħodu. Id-destinazzjoni tiegħu kienet l-Ajruport Internazzjonali Las Américas f’Santo Domingo, fir-Repubblika Dominikana.
Abbord l-ajruplan kien hemm 251 passiġġier u disa’ membri tal-ekwipaġġ, jiġifieri total ta’ 260 persuna. Ħafna mill-passiġġieri kienu ġejjin mill-komunità Dumnikana fi New York u kienu qed jivvjaġġaw lejn pajjiżhom.
Madankollu, il-vjaġġ tagħhom spiċċa f’diżastru traġiku ftit minuti wara t-tluq.
Il-mumenti qabel it-tiġrif
Ftit qabel it-titjira 587, ajruplan Boeing 747 tal-Japan Airlines kien telaq mill-istess ajruport. Wara li l-Airbus A300 telaq u beda jitla’ fl-ajru, iltaqa’ ma’ turbulenza kkawżata mill-moviment tal-arja li kien ħalla warajh il-Boeing 747.
Din it-tip ta’ turbulenza, magħrufa bħala ‘wake turbulence’, tista’ taffettwa l-istabbiltà ta’ ajruplan li jkun qed itir wara ajruplan ieħor.
Waqt it-tentattiv biex jikkontrolla l-ajruplan, l-ewwel uffiċjal għamel diversi movimenti qawwija u ripetuti. Dawn il-movimenti ħolqu pressjoni ‘aerodinamika’ eċċessiva fuq l-istruttura ta’ wara tal-ajruplan.
Għalhekk, l-istabbilizzatur vertikali, il-parti ewlenija tad-denb li tgħin biex l-ajruplan iżomm id-direzzjoni tiegħu, inqata’ mill-ajruplan waqt it-titjira. Sussegwentement, l-ajruplan tilef il-kontroll u waqa’ b’mod vjolenti lejn l-art.
It-tiġrif f’Belle Harbor
Għall-ħabta tad-9:16 ta’ filgħodu, l-ajruplan iġġarraf f’żona residenzjali ta’ Belle Harbor, fil-peniżola ta’ Rockaway, Queens.
L-impatt ikkawża splużjoni u nar kbir li laqat diversi djar fil-viċinanzi. Erba’ djar inqerdu kompletament, filwaqt li oħrajn ġarrbu ħsarat kbar.
Il-konsegwenzi kienu devastanti. It-260 persuna abbord l-ajruplan tilfu ħajjithom, flimkien ma’ ħames persuni li kienu fuq l-art. B’kollox, it-traġedja ħasdet il-ħajja ta’ 265 persuna.
L-investigazzjoni u l-kawża uffiċjali
Wara l-inċident, il-Bord Nazzjonali tas-Sigurtà fit-Trasport tal-Istati Uniti (NTSB) nieda investigazzjoni estensiva sabiex jiddetermina x’wassal għat-tiġrif.
Fil-bidu, minħabba li l-inċident seħħ biss xahrejn wara l-attakki tal-11 ta’ Settembru 2001, kien hemm biża’ fost il-pubbliku li seta’ kien hemm attakk terroristiku ieħor. Madankollu, l-investigazzjoni ma sabet ebda evidenza li t-tiġrif kien ikkawżat minn terroriżmu.
Fis-26 ta’ Ottubru 2004, l-NTSB ippubblika r-rapport finali tiegħu. Il-konklużjoni kienet li l-kawża ewlenija kienet is-separazzjoni tal-istabbilizzatur vertikali minħabba pressjonijiet aerodinamiċi li qabżu l-limiti strutturali tal-ajruplan. Dawn il-pressjonijiet kienu kkawżati mill-użu bla bżonn u eċċessiv tal-pedali tat-tmun mill-ewwel uffiċjal wara li l-ajruplan iltaqa’ mat-turbulenza.
L-investigazzjoni identifikat ukoll żewġ fatturi oħra li kkontribwew għall-inċident: il-karatteristiċi tad-disinn tas-sistema tat-tmun tal-Airbus A300-600 u ċerti elementi tal-programm ta’ taħriġ tal-piloti tal-American Airlines.
Il-memorja tal-vittmi
It-traġedja tal-American Airlines Titjira 587 ħalliet ferita profonda fil-komunità ta’ Belle Harbor u fost il-familji tal-vittmi. Il-komunità Dumnikana fi New York intlaqtet b’mod partikolari, peress li ħafna mill-passiġġieri kienu qed jirritornaw lejn art twelidhom jew iżuru lill-familji tagħhom.
L-inċident fakkar lid-dinja kemm is-sigurtà tal-avjazzjoni tiddependi mhux biss fuq it-teknoloġija tal-ajruplani, iżda wkoll fuq it-taħriġ, il-ġudizzju u r-reazzjonijiet tal-persuni li jkunu qed jikkontrollawhom.
It-tiġrif tal-American Airlines Titjira 587 jibqa’ wieħed mill-agħar diżastri tal-avjazzjoni fl-istorja tal-Istati Uniti. Il-mewt ta’ 265 persuna f’temp ta’ ftit minuti ħalliet impatt kbir fuq New York u fuq il-komunità internazzjonali.
Lil hinn min-numri u r-rapporti tekniċi, din it-traġedja tirrappreżenta 265 ħajja mitlufa, familji mifrudin u komunità li kellha taffaċċja niket kbir. Il-memorja ta’ dawk li tilfu ħajjithom tibqa’ tfakkira importanti dwar il-ħtieġa kontinwa li titjieb is-sigurtà fl-avjazzjoni u li jittieħdu l-miżuri kollha meħtieġa sabiex traġedji simili ma jerġgħux iseħħu.
