L-erożjoni mhijiex biss kwistjoni ta’ telf ta’ ramel mill-bajjiet, degradazzjoni tal-kampanja jew tibdil fil-forma tal-irdumijiet u tal-kosta. Hija realtà li għandha tiġi indirizzata b’urġenza, mhux biss minħabba l-impatt tagħha fuq l-ambjent naturali, iżda wkoll minħabba l-konsegwenzi potenzjali tagħha fuq l-istabbiltà tal-art, il-bini u l-infrastruttura.
Dan huwa l-messaġġ ewlieni li qed iwassal l-eks Ministru Laburista Noel Farrugia, li jisħaq li wasal iż-żmien li Malta tibda tħares lejn l-erożjoni b’perspettiva ferm aktar wiesgħa u komprensiva.
Skont Farrugia, l-erożjoni hija proċess naturali li, f’ħafna każijiet, jista’ jiġi aċċellerat mill-attività umana u jwassal għal konsegwenzi fuq l-istabbiltà ġeoloġika tal-art. Għaldaqstant, ma għandniex nillimitaw l-attenzjoni tagħna għal dak li jidher fuq wiċċ l-art, iżda rridu nifhmu wkoll il-proċessi li jistgħu jkunu qed iseħħu taħtha.
Huwa jispjega li l-moviment tal-ilma ta’ taħt l-art, il-ħasil u t-telf ta’ materjal mill-ħamrija, il-bidliet fil-permeabbiltà tal-blat u tal-ħamrija, kif ukoll it-tħaffir u interventi oħra fil-qiegħ naturali tal-art, jistgħu jbiddlu l-kundizzjonijiet ġeoloġiċi u ġeotekniċi ta’ sit.
Dawn il-bidliet, f’ċerti ċirkostanzi, jistgħu jaffettwaw ukoll il-materjal li jagħti sostenn lill-pedamenti u lill-istrutturi mibnija. Għalhekk, huwa importanti li kull sinjal ta’ tibdil fil-kundizzjonijiet tal-art jiġi investigat bis-serjetà.
Farrugia jiġbed l-attenzjoni wkoll lejn ir-rabta bejn l-erożjoni u l-istabbiltà tal-bini u tal-infrastruttura. Jekk ikun hemm tibdil fil-moviment tal-ilma ta’ taħt l-art, jew jekk l-ilma jkun qed jaħsel u jneħħi materjal mill-ħamrija jew mill-blat, il-kundizzjonijiet li fuqhom jistrieħu l-pedamenti jistgħu jinbidlu.
Dan jista’, f’ċerti każijiet, iwassal għal telf ta’ sostenn tal-art jew għal ċediment mhux uniformi li jista’ jaffettwa l-istabbiltà tal-istrutturi.
Madankollu, huwa jagħmilha ċara li mhux kull każ ta’ erożjoni jwassal awtomatikament għal ħsara fil-bini. Il-punt huwa li meta jkun hemm indikazzjonijiet ta’ tibdil fil-kundizzjonijiet tal-art, dawn għandhom jiġu investigati minn kmieni, qabel ma l-problema tikber u l-konsegwenzi jsiru aktar serji.
L-iżvilupp u t-tħaffir jeħtieġu aktar attenzjoni
Aspett ieħor li Farrugia jqis importanti huwa l-impatt tat-tħaffir, tal-kostruzzjoni, tax-xogħlijiet tad-drenaġġ u ta’ interventi oħra fuq il-kundizzjonijiet naturali tal-art.
Dawn l-attivitajiet jistgħu jbiddlu l-mogħdijiet li minnhom jgħaddi l-ilma ta’ taħt l-art u, konsegwentement, jinfluwenzaw il-kundizzjonijiet ġeoloġiċi u idroġeoloġiċi ta’ żona.
Huwa jfakkar li pedament ikun ġie ddisinjat u kkalkulat skont il-kundizzjonijiet tal-art li jkunu nstabu waqt l-investigazzjonijiet inizjali. Madankollu, dan ma jfissirx li dawk il-kundizzjonijiet jibqgħu neċessarjament l-istess tul iż-żmien.
Għalhekk, mhux biżżejjed li wieħed jifhem il-kundizzjonijiet oriġinali ta’ sit qabel jibda xogħol ta’ kostruzzjoni. Jeħtieġ ukoll li jiġi evalwat kif dawn jistgħu jinbidlu minħabba interventi umani jew proċessi naturali.
Problema tal-lum, mhux riskju għal għada
Farrugia jinsisti li l-erożjoni ma għandhiex tibqa’ titqies bħala problema li forsi tista’ toħroġ fil-futur.
Skontu, l-indikazzjonijiet u l-proċessi li diġà jeżistu llum għandhom jiġu investigati u indirizzati mingħajr dewmien.
“Ma għandniex għalfejn nistennew li jidher xaqq f’ħajt, li jċedi pedament jew li ssir ħsara fl-infrastruttura biex nibdew nieħdu l-problema bis-serjetà,” huwa jisħaq.
Jekk ikun hemm sinjali ta’ ċediment tal-art, tibdil fil-kosta jew alterazzjonijiet fil-moviment tal-ilma ta’ taħt l-art, hemm bżonn ta’ investigazzjoni xjentifika u, fejn ikun meħtieġ, ta’ azzjoni korrettiva.
Huwa jenfasizza li fl-Arċipelagu Malti, fejn l-ispazju huwa limitat, il-kosta hija vulnerabbli u l-pressjoni fuq l-art hija kontinwa, hemm bżonn ta’ azzjoni konkreta u koordinata.
F’dan il-kuntest, l-erożjoni għandha tiġi indirizzata bħala kwistjoni attwali ta’ sigurtà ambjentali, territorjali u strutturali, u mhux sempliċement bħala problema estetika jew ta’ konservazzjoni tal-pajsaġġ.
Pjan komprensiv u monitoraġġ kontinwu
Fost il-miżuri li Farrugia jqis meħtieġa hemm it-tfassil ta’ Strateġija Nazzjonali kontra l-Impatt tal-Erożjoni, li tindirizza din il-kwistjoni bħala prijorità ambjentali u territorjali.
Huwa jappella wkoll għal monitoraġġ xjentifiku kontinwu tal-erożjoni fil-kosta, fl-irdumijiet, fil-bajjiet u fil-kampanja, sabiex jiġu identifikati u indirizzati l-problemi minn kmieni.
Miżura oħra importanti hija l-protezzjoni tal-ġeoloġija u tal-idroġeoloġija naturali, b’attenzjoni partikolari għall-preservazzjoni tal-mogħdijiet naturali tal-ilma ta’ taħt l-art u għall-istabbiltà tas-saffi tal-ħamrija u tal-blat.
Barra minn hekk, huwa jqis essenzjali li jkun hemm evalwazzjoni serja tal-impatt tat-tħaffir u tal-iżvilupp urban fuq il-kundizzjonijiet naturali tal-art, inkluż it-tibdil li jista’ jseħħ fil-moviment tal-ilma ta’ taħt l-art.
Farrugia jisħaq ukoll fuq il-ħtieġa ta’ monitoraġġ taċ-ċediment tal-art u tal-movimenti ġeoloġiċi, speċjalment f’żoni fejn dawn jistgħu jaffettwaw il-bini, il-pedamenti u l-infrastruttura eżistenti.
Fl-istess waqt, huwa jappella għal azzjoni korrettiva fejn jiġu identifikati problemi, mingħajr ma wieħed jistenna li l-ħsara tikber, kif ukoll għall-integrazzjoni ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet fil-politika tal-ippjanar u tal-iżvilupp.
Dan ikun ifisser li kull intervent fuq l-art għandu jqis il-kundizzjonijiet ġeoloġiċi u idroġeoloġiċi reali tas-sit, sabiex l-iżvilupp isir b’aktar għarfien u responsabbiltà.
Il-protezzjoni tal-art hija responsabbiltà ta’ kulħadd
Fl-aħħar mill-aħħar, il-messaġġ ta’ Farrugia huwa li l-erożjoni ma tistax tibqa’ titqies bħala problema iżolata li tolqot biss il-kosta, il-bajjiet jew il-kampanja.
Jeħtieġ li nifhmu r-rabta bejn il-proċessi naturali li jseħħu fuq wiċċ l-art, il-kundizzjonijiet ġeoloġiċi taħtha u l-istabbiltà tal-ambjent mibni tagħna.
Il-protezzjoni tal-pajsaġġ Malti mhijiex biss kwistjoni ta’ wirt naturali. Hija wkoll kwistjoni ta’ protezzjoni tal-art, tal-insedjamenti, tal-bini u tal-infrastruttura li fuqhom tiddependi s-soċjetà tagħna.
Farrugia jagħlaq bil-messaġġ li ma għandniex nistennew il-futur biex naġixxu. Filwaqt li l-futur ħadd ma jista’ jbassru b’ċertezza, l-indikazzjonijiet li għandna quddiem għajnejna llum għandhom jiġu investigati u indirizzati minn issa.