Xjenza Malta, b’kollaborazzjoni mal-Università ta’ Malta permezz tal-Istitut tax-Xjenzi Spazjali u l-Astronomija (ISSA), ikkommemorat il-biċentinarju tal-mewt tal-Professur Giuseppe Piazzi matul avveniment speċjali li sar fl-24 ta’ Lulju 2026 fis-Sala tal-Planetarium ta’ Esplora, Villa Bighi, il-Kalkara.
L-avveniment immarka 200 sena mill-mewt ta’ Giuseppe Piazzi, l-astronomu, edukatur u viżjonarju rinomat, l-aktar magħruf għall-iskoperta tal-pjaneta nana Ceres fl-1801. Imwieled f’Ponte f’Valtellina u edukat fi Sqallija, Piazzi żamm rabtiet mill-qrib ma’ Malta matul ħajtu u kellu rwol importanti fl-avvanz tal-għarfien xjentifiku u l-edukazzjoni għolja fir-reġjun kollu. Il-legat tiegħu kompla jispira ġenerazzjonijiet ta’ xjenzati u edukaturi, filwaqt li enfasizza l-importanza dejjiema tal-kurżità, ir-riċerka u l-kollaborazzjoni xjentifika internazzjonali.
Organizzat b’mod konġunt minn Xjenza Malta u l-Università ta’ Malta, l-avveniment irrifletta l-impenn kondiviż taż-żewġ istituzzjonijiet biex isaħħu l-kultura xjentifika ta’ Malta, jippromwovu l-involviment pubbliku fix-xjenza, u jappoġġjaw is-suċċess fl-astronomija, ix-xjenzi spazjali u l-edukazzjoni STEM. Ospitat fis-Sala tal-Planetarium ta’ Esplora f’Villa Bighi, l-avveniment kommemorattiv enfasizza wkoll l-investiment kontinwu ta’ Xjenza Malta fil-komunikazzjoni u l-outreach tax-xjenza, filwaqt li wera l-kontribut dejjem jikber ta’ Malta għar-riċerka relatata mal-ispazju u l-kollaborazzjoni internazzjonali.
L-udjenza mistiedna kienet tinkludi rappreżentanti mill-akkademja, il-komunità tar-riċerka, l-entitajiet tal-gvern, is-settur tal-edukazzjoni, il-korpi diplomatiċi, u partijiet ikkonċernati mill-ekosistema spazjali dejjem tikber ta’ Malta. Il-kommemorazzjoni pprovdiet opportunità biex issir riflessjoni dwar il-kisbiet sinifikanti ta’ Piazzi filwaqt li jitqiesu l-opportunitajiet u l-ambizzjonijiet li jkomplu jsawru r-rwol ta’ Malta fl-astronomija u fix-xjenzi spazjali.
Fl-għeluq tal-avveniment kommemorattiv, il-Kap Eżekuttiv ta’ Xjenza Malta Silvio Scerri qal: “Il-legat tal-Professur Giuseppe Piazzi jfakkarna li l-iskoperta xjentifika tibda b’kurżità u b’viżjoni. Din il-kommemorazzjoni onorat il-kontribut notevoli tiegħu għax-xjenza filwaqt li affermat mill-ġdid l-impenn ta’ Malta għax-xjenza spazjali, ir-riċerka, u l-kollaborazzjoni internazzjonali, filwaqt li ispirat lill-ġenerazzjonijiet futuri biex isegwu s-suġġetti STEM.”
Id-Deputat Ambaxxatur tal-Ambaxxata tal-Italja għal Malta Santo Purello qal: “L-istorja ta’ Piazzi tfakkarna li x-xjenza, bħad-diplomazija, hija mibnija fuq in-nies. Huwa l-fattur uman li jsawwar id-dinja ta’ madwarna, u huwa wkoll bis-saħħa ta’ rġiel u nisa bħal Piazzi li l-popli saru jafu lil xulxin. Bejn l-Italja u Malta teżisti kollaborazzjoni stabbilita u b’saħħitha. L-impenn tagħna huwa li nkomplu nrawmu dan id-djalogu permezz ta’ ftehimiet bejn iċ-ċentri tar-riċerka u l-universitajiet tagħna, u fuq kollox bis-saħħa tal-fattur uman.”
L-avveniment ifforma parti mill-isforzi usa’ ta’ Xjenza Malta biex issaħħaħ il-parteċipazzjoni ta’ Malta fis-settur spazjali internazzjonali, tippromwovi l-litteriżmu xjentifiku, u tħeġġeġ il-kollaborazzjoni bejn l-akkademja, il-gvern u l-industrija. Bil-kommemorazzjoni ta’ wieħed mill-aktar figuri influwenti tal-astronomija, Xjenza Malta u l-Università ta’ Malta affermaw mill-ġdid l-impenn tagħhom li javvanzaw ir-riċerka, l-innovazzjoni u s-suċċess xjentifiku, filwaqt li jsaħħu l-pożizzjoni ta’ Malta fi ħdan il-komunità xjentifika globali.