Ikompli jikteb Wayne Vella
L-Għoli tal-Ħajja u l-Istabbiltà Ekonomika
Miżura oħra li għandha importanza ekonomika konsiderevoli hija ż-żamma tas-sussidji fuq l-enerġija. F’kuntest fejn is-swieq internazzjonali għadhom esposti għal tensjonijiet ġeopolitiċi u varjazzjonijiet fil-prezzijiet tal-enerġija, din il-politika għandha l-għan li tipproteġi lill-familji u lin-negozji minn żidiet qawwija fl-ispejjeż tal-elettriku. Għall-2027, il-Gvern qed jalloka madwar €400 miljun għal din l-għajnuna.
Minn perspettiva ekonomika, din il-miżura għandha rabta diretta mal-istabbiltà tal-prezzijiet u l-kontroll tal-inflazzjoni. Meta l-prezzijiet tal-enerġija jinżammu stabbli, il-familji jkunu jistgħu jipproteġu l-kapaċità tal-akkwist tagħhom, jiġifieri l-ammont ta’ prodotti u servizzi li jistgħu jixtru bid-dħul tagħhom. Barra minn hekk, l-enerġija hija fattur essenzjali fil-proċess tal-produzzjoni ta’ ħafna negozji. Żieda fl-ispejjeż tal-enerġija tista’ twassal għall-inflazzjoni tal-ispiża, fejn in-negozji jgħaddu l-ispejjeż ogħla fuq il-konsumaturi permezz ta’ żieda fil-prezzijiet. Għaldaqstant, billi jżomm dawn l-ispejjeż taħt kontroll, il-Gvern jgħin biex titnaqqas il-pressjoni inflazzjonarja u tinżamm il-kompetittività tan-negozji Maltin.
Barra minn hekk, is-sussidji jgħinu biex jinżamm id-dħul disponibbli tal-familji. Kieku l-kontijiet tal-enerġija kellhom jiżdiedu sostanzjalment, il-konsumaturi jkollhom jonfqu aktar fuq ħtieġa essenzjali u jnaqqsu l-infiq tagħhom fuq prodotti u servizzi oħra. Dan jista’ jwassal għal tnaqqis fil-konsum privat u fid-domanda aggregata, b’effetti fuq l-attività ekonomika.
Madankollu, din il-politika ġġib magħha impenn fiskali sinifikanti. In-nefqa fuq is-sussidji għandha spiża tal-opportunità, għaliex l-istess riżorsi jistgħu jintużaw għal investimenti oħra fis-saħħa, l-edukazzjoni jew l-infrastruttura. Għalhekk, huwa importanti li l-għajnuna tibqa’ sostenibbli u tkun akkumpanjata minn investiment fit-tul f’sistema tal-enerġija aktar effiċjenti u reżiljenti.
Fuq din il-miżura nixtieq noħroġ mill-perspettiva ekonomika, fl-opinjoni tiegħi, din hija għajnuna kbira lejn il-poplu meta tħares lejn dak li għaddejin minnu l-pajjiżi li tradizzjonalmet huma aħjar minnha bħall-Italja u Franza. Dan jurina kemm il-politika għanda tkun dik ta‘ serħan il-moħħ u ta‘ tama għax jekk tiżra t-tama jkollok polu li jittama b’ċans kbir li jirnexxi imma jekk tiżra l-biża’ jkollok polu li jibża‘ u ma jirnexxi qatt. Kif jgħid il-Malti, dak li tiżra’ taħsad!
Il-ħaddiema minn pajjiżi terzi
Waħda mill-aktar bidliet li ġibdet attenzjoni fil-Baġit 2027 hija r-reviżjoni tal-benefiċċji u l-ispejjeż marbuta maċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi (TCNs). Fost il-miżuri mħabbra hemm iż-żieda fil-ħlas għall-applikazzjoni tal-permess tax-xogħol minn €600 għal €800, flimkien ma’ kontribuzzjoni annwali ġdida ta’ €400 għall-infrastruttura. Barra minn hekk, dawk li ma għandhomx status ta’ resident fit-tul se jitilfu l-aċċess għat-trasport pubbliku b’xejn u ċ-childcare b’xejn, filwaqt li se jiddaħħal ħlas ta’ €83 fix-xahar għal ċerti liċenzji tas-sewqan u €33 fix-xahar għall-użu tat-trasport pubbliku.
Minn perspettiva ekonomika, dawn il-miżuri jistgħu jitqiesu bħala tentattiv biex tissaħħaħ ir-rabta bejn il-benefiċċji pubbliċi, ir-residenza u l-kontribuzzjoni lejn l-ekonomija nazzjonali. Fil-fehma tiegħi, huwa raġonevoli li pajjiż ikollu kriterji ċari dwar l-eliġibbiltà għal ċerti benefiċċji pubbliċi, u li jqis it-tul tar-residenza u l-kontribuzzjoni lejn is-soċjetà. Ma jistax ikun li l-politika pubblika tinjora d-differenza bejn persuna li għexet u kkontribwiet f’pajjiż għal għomorha u persuna li għadha kif waslet. Iżda, għandu jsir b’mod ġust u mingħajr ma jiġu injorati d-drittijiet u l-kontribut tal-ħaddiema barranin.
Madankollu, ekonomikament jeħtieġ li wieħed iqis ukoll li ħafna negozji jiddependu fuq ħaddiema barranin biex jimlew postijiet vakanti. Żieda fl-ispejjeż marbuta mal-impjieg tagħhom tista’ tgħolli l-ispejjeż tan-negozji u eventwalment il-prezzijiet għall-konsumaturi. Għalhekk, l-isfida hija li Malta ssib bilanċ bejn is-sostenibbiltà tal-popolazzjoni, il-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol u l-kompetittività ekonomika.
It-turiżmu u s-sostenibbiltà
Aspett ieħor importanti tal-Baġit 2027 huwa ż-żieda fl-eko-taxxa fuq it-turiżmu, miżura li għandha l-għan li ssaħħaħ ir-rabta bejn l-attività turistika u s-sostenibbiltà ambjentali. Mill-1 ta’ Jannar 2027, l-eko-kontribuzzjoni għal dawk li joqogħdu f’akkomodazzjoni kollettiva, bħalma huma l-lukandi, se tiżdied minn €1.50 għal €8 kull lejl, filwaqt li għal akkomodazzjoni short-let se titla’ għal €10 kull lejl. Barra minn hekk, se jiddaħħlu kontribuzzjonijiet ġodda għal ċerti passiġġieri tal-cruise liners u għat-turisti li jżuru Kemmuna.
Minn perspettiva ekonomika, din il-miżura hija eżempju ta’ taxxa indiretta li tista’ tgħin biex jiġu indirizzati l-falliment fis-suq permezz tal-esternalitajiet negattivi tat-turiżmu. Dawn iseħħu meta attività ekonomika toħloq spejjeż fuq partijiet oħra tas-soċjetà li mhux neċessarjament jitħallsu direttament minn min joħloqhom. Fil-każ tat-turiżmu, żieda fit-turisti tista’ tpoġġi pressjoni akbar fuq l-infrastruttura, is-servizzi pubbliċi, it-tindif u l-ambjent naturali. Għalhekk, l-eko-kontribuzzjoni tista’ tgħin biex it-turisti jagħtu sehem akbar lejn l-ispejjeż li jinħolqu mill-attività turistika, skont il-prinċipju ta’ min iniġġes iħallas.
Barra minn hekk, din il-miżura tista’ tiġġenera dħul addizzjonali għall-finanzi pubbliċi li jista’ jintuża biex jissaħħu s-servizzi u l-infrastruttura marbuta mat-turiżmu. Madankollu, wieħed irid iqis ukoll l-elastiċità tal-prezz tad-domanda turistika. Jekk il-prezz ta’ btala f’Malta jiżdied, xi turisti jistgħu jagħżlu destinazzjonijiet alternattivi, speċjalment jekk iqisu lil Malta bħala sostitwibbli ma’ pajjiżi oħra tal-Mediterran, għalkemm xorta waħda għada waħda mill-orħos fl-Ewropa. Dan jista’ joħloq sfida għall-kompetittività turistika tagħna.
Għaldaqstant, l-isfida hija li Malta ssib bilanċ bejn it-tkabbir turistiku u l-ħarsien tar-riżorsi naturali u infrastrutturali tagħha. L-għan m’għandux ikun sempliċement li nattiraw aktar turisti, iżda li niżguraw li t-turiżmu joħloq valur ekonomiku sostenibbli li minnu jibbenefikaw kemm it-turisti kif ukoll ir-residenti. Għalkemm naqbel ma din il-miżura jiena naħseb li kien ikun aħjar kieku żdiedet b’mod iktar gradwali minflok żieda waħda f’salt.
Konklużjoni
Bħala konklużjoni, il-Baġit 2027 għandu jitqies bħala pjan ekonomiku li jfittex li jindirizza diversi aspetti tal-ekonomija Maltija, mill-investiment u t-tkabbir ekonomiku sal-protezzjoni soċjali u s-sostenibbiltà. Permezz tal-miżuri analizzati, wieħed jista’ jara kif il-politika fiskali tista’ tintuża mhux biss biex tistimula l-attività ekonomika, iżda wkoll biex tqassam il-ġid b’mod aktar ġust u ttejjeb il-kwalità tal-ħajja taċ-ċittadini.
Madankollu, kull miżura ekonomika għandha tiġi evalwata mhux biss mill-benefiċċji immedjati tagħha, iżda wkoll mill-effetti fit-tul tagħha. L-isfidi marbuta mas-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi, il-produttività, il-kompetittività u l-protezzjoni tal-ambjent jibqgħu jeħtieġu attenzjoni kontinwa. Għalhekk, huwa importanti li l-miżuri mħabbra jkunu akkumpanjati minn implimentazzjoni effettiva u minn evalwazzjoni kontinwa tar-riżultati tagħhom.
Fl-aħħar mill-aħħar, nemmen li s-suċċess ta’ baġit ma għandux jitkejjel biss miċ-ċifri tat-tkabbir ekonomiku, iżda wkoll mill-impatt konkret li jħalli fuq il-ħajja tan-nies. Ekonomija b’saħħitha hija waħda li toħloq il-ġid, iżda li fl-istess ħin tiżgura li dan il-ġid jasal għand il-familji, il-ħaddiema, il-pensjonanti u n-negozji. Huwa f’dan il-kuntest li għandu jiġi evalwat il-Baġit 2027 u l-kontribut tiegħu għall-futur ekonomiku u soċjali ta’ Malta. Fi ftit kliem, dan kien Baġit eċċellenti, meta wieħed iqis l-ammont ta’ sfidi ekonomiċi u ġeopolitiċi li qegħdin iseħħu.
