Mill-għajnuna lill-ħaddiema u lill-pensjonanti sal-edukazzjoni, is-saħħa u l-familji: il-miżuri tal-Baġit għandhom jitkejlu mill-effett tagħhom fuq il-ħajja ta’ kuljum.
Kull sena, il-Baġit ikun wieħed mill-aktar mumenti importanti fil-ħajja ekonomika u soċjali ta’ pajjiżna iżda lil hinn mill-miljuni ta’ ewro u mill-pjanijiet tal-Gvern, iċ-ċittadin irid ikun jaf ħaġa waħda: x’se jinbidel fil-ħajja tiegħu?
Il-Baġit 2027, ippreżentat taħt it-tema “Malta Miegħek”, jinkludi miżuri li jolqtu lill-ħaddiema, lill-pensjonanti, lill-familji u lil persuni li għandhom bżonn appoġġ soċjali. Fl-istess waqt, hemm sfidi li jibqgħu jeħtieġu attenzjoni, fosthom l-għoli tal-ħajja, il-kwalità tal-infrastruttura u l-aċċess għal servizzi pubbliċi effiċjenti.
Il-ħaddiema: aktar dħul u għajnuna
Il-COLA għall-2027 se tkun ta’ €6.41 fil-ġimgħa, ekwivalenti għal €333.32 fuq sena sħiħa. Barra minn hekk, il-Baġit jinkludi s-Super Bonus, li jista’ jilħaq €1,000 u jitħallas mingħajr taxxa lil ħaddiema eliġibbli, skont id-dħul tagħhom fl-2025 u l-kundizzjonijiet tal-iskema.
Il-paga minima nazzjonali se tiżdied b’€10.41 fil-ġimgħa, inkluża l-COLA. Din hija miżura li taffettwa direttament lil dawk li jaqilgħu l-inqas imma rridu nħarsu wkoll lejn ir-realtà tal-familji li, minkejja li għandhom impjieg stabbli, jibqgħu jiffaċċjaw spejjeż sostanzjali. Il-kontijiet, l-ikel, il-kirjiet u t-trasport jibqgħu fatturi li jinfluwenzaw il-kwalità tal-ħajja. Għalhekk, il-progress ekonomiku għandu jibqa’ akkumpanjat minn miżuri li jgħinu lin-nies iżommu l-poter tal-akkwist tagħhom.
Il-pensjonanti u l-anzjani
Il-pensjonijiet eliġibbli se jiżdiedu b’€10 fil-ġimgħa, inkluża l-COLA. Il-limitu tad-dħul mill-pensjoni eżenti mit-taxxa se jiżdied għal €37,624 fis-sena, filwaqt li l-Carer at Home Benefit se jitla’ għal €9,800 fis-sena għal pensjonanti eliġibbli li jħaddmu carer full-time.
Il-Carers’ Grant se jiżdied għal €7,500 fis-sena għall-kategoriji eliġibbli, filwaqt li se jkun possibbli li jiġu trasferiti ċerti kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali bejn il-miżżewġin.
Dawn il-miżuri huma importanti għaliex wara kull pensjoni u kull benefiċċju hemm persuna li għandha bżonn tgħix b’dinjità. L-isfida tibqa’ li l-anzjani jkollhom aċċess għal kura, servizzi u għajnuna li jwieġbu għall-bżonnijiet reali tagħhom.
Il-familji u t-tfal
Il-Baġit ikompli bit-tnaqqis fit-taxxa għall-ġenituri, b’benefiċċji li jvarjaw skont jekk il-familja għandhiex wild wieħed jew aktar u skont l-istatus fiskali tagħha.
Se jingħata wkoll pagament ta’ €500 għal kull wild eliġibbli li jattendi edukazzjoni postsekondarja. Din l-għajnuna tista’ tikkontribwixxi għall-ispejjeż tal-kotba, tat-trasport u ta’ materjal edukattiv.
Għall-familji li jiffaċċjaw sfidi aktar diffiċli, il-Baġit jipprovdi terapiji mingħajr ħlas għal tfal b’diżabilità sa 18-il sena. Il-grant għall-adozzjoni minn barra minn Malta se jiżdied għal €13,000, filwaqt li foster parents se jibbenefikaw minn għaxart ijiem oħra ta’ leave mħallas.
Dawn il-miżuri juru l-importanza li l-appoġġ soċjali ma jkunx limitat għall-għajnuna finanzjarja, iżda jinkludi wkoll servizzi li jagħtu opportunitajiet u jtejbu l-ħajja tal-familji.
L-enerġija u s-saħħa
L-allokazzjoni ta’ €400 miljun f’sussidji u għajnuna relatati mal-enerġija għandha l-għan li żżomm stabbli l-prezzijiet tal-elettriku u l-fjuwil. Din mhijiex somma li titħallas direttament lil kull ċittadin, iżda politika li taffettwa l-ispejjeż tal-familji u tan-negozji.
Fil-qasam tas-saħħa, ġew allokati €45 miljun biex jitwessa’ d-dipartiment tal-emerġenza fl-Isptar Mater Dei, bil-kapaċità mistennija tiżdied minn 35 għal 70 spazju. Tkompli wkoll il-ħidma fuq l-unità tas-saħħa mentali b’135 sodda.
Barra minn hekk, l-awtoritajiet tas-saħħa se jkopru l-ispejjeż tal-ivvjaġġar u tal-akkomodazzjoni għal persuna li takkumpanja lil xi ħadd għal kura barra minn Malta, skont il-kundizzjonijiet applikabbli.
L-ekonomija u l-kwalità tal-ħajja
Għan-negozji ż-żgħar, il-Baġit jipprevedi rata ta’ taxxa ta’ 25% fuq profitti miżmuma jew investiti mill-ġdid għal kumpaniji eliġibbli b’fatturat sa €1 miljun, taħt kundizzjonijiet speċifiċi. Din il-miżura tista’ tgħin lil ċerti negozji jżommu aktar riżorsi għall-investiment u l-iżvilupp.
Madankollu, il-kwalità tal-ħajja ma titkejjilx biss minn kemm wieħed jaqla’ jew minn kemm jonfqu n-negozji. Tiddependi wkoll mit-traffiku, mill-ambjent, mill-indafa, mill-ispazji pubbliċi u mill-effiċjenza tas-servizzi fil-lokalitajiet tagħna.
Huwa għalhekk li l-kunsilli lokali għandhom ikomplu jingħataw l-appoġġ meħtieġ biex iwettqu inizjattivi li jtejbu l-ħajja tar-residenti. Investiment fi spazji pubbliċi, attivitajiet għaż-żgħażagħ u servizzi fil-komunità huwa parti mill-investiment fil-benesseri tas-soċjetà.
Il-kejl veru tal-Baġit
Il-Baġit 2027 għandu miżuri li jistgħu jagħmlu differenza, iżda mhux kull miżura tapplika għal kulħadd. L-ammont li persuna tirċievi jiddependi mill-kundizzjonijiet ta’ kull skema, mid-dħul tagħha u mis-sitwazzjoni familjari tagħha.
Fl-aħħar mill-aħħar, il-Baġit ma għandux jitqies biss bħala eżerċizzju finanzjarju annwali. Għandu jkun mezz biex jitjiebu l-opportunitajiet, jissaħħu s-servizzi pubbliċi u jitqassam il-frott tal-progress ekonomiku b’mod li jinħass fil-ħajja ta’ kuljum.
Il-kejl veru ta’ Baġit mhuwiex biss kemm-il miljun jitħabbru, iżda kemm iċ-ċittadin ikun jista’ jgħix b’aktar serħan il-moħħ, aktar dinjità u aktar opportunitajiet għalih u għall-familja tiegħu.
