Il-Kandidatura tal-UNESCO Tavvanza: Espert tal-ICOMOS Jikkonkludi l-Evalwazzjoni Teknika tal-Fortifikazzjonijiet tal-Kavallieri f’Malta

Il-kandidatura ambizzjuża ta’ Malta biex tikseb l-istatus ta’ Wirt Dinji tal-UNESCO għall-fortifikazzjonijiet monumentali mibnija mill-Kavallieri ta’ San Ġwann għamlet pass kruċjali ’l quddiem wara evalwazzjoni teknika rigoruża fuq il-post minn espert internazzjonali tal-ICOMOS.

Aktar kmieni din is-sena, il-Gvern Malti ressaq uffiċjalment id-dossier komprensiv tan-nomina, intitolat formalment ‘The Maltese Fortifications of the Knights of St John’. Immexxi mill-Kumitat Tekniku Nazzjonali tal-Wirt Dinji u mfassal bil-kontribut estensiv mis-Sovrintendenza tal-Patrimonju Kulturali, Heritage Malta, id-Direttorat għar-Restawr u l-Preservazzjoni, u esperti mill-Università ta’ Malta, id-dokument jippreżenta argument dettaljat għall-Valur Universali Eċċezzjonali ta’ dawn il-bastjuni mifruxa madwar l-arċipelagu Malti.

Jekk tirnexxi, il-proposta se tkun estensjoni sostanzjali tas-sit ta’ Valletta li ilu mniżżel fil-lista tal-UNESCO mill-1980. Din tinkludi l-fortifikazzjonijiet impressjonanti tal-portijiet kemm fuq in-naħa ta’ Marsamxett kif ukoll tal-Port il-Kbir, il-Linji ta’ Santa Margerita u l-Kottonera, il-belt antika mdawra bis-swar tal-Imdina, kif ukoll iċ-Ċittadella f’Għawdex. Dawn id-difiżi tal-ġebel, mibnija matul il-ħakma tal-Ordni bejn l-1530 u l-1798, huma meqjusa fost l-aqwa eżempji ta’ arkitettura militari ta’ wara r-Rinaxximent fid-dinja.

Iż-żjara riċenti ta’ espert mill-Kunsill Internazzjonali għall-Monumenti u s-Siti (ICOMOS) – il-korp konsultattiv uffiċjali tal-Kumitat tal-Wirt Dinji – tirrappreżenta stadju kritiku f’dan il-proċess. Matul diversi jiem, id-delegat wettaq spezzjonijiet estensivi madwar Malta u Għawdex, fejn evalwa l-integrità strutturali, l-awtentiċità storika u l-konservazzjoni kontinwa tal-fortifikazzjonijiet. Il-missjoni teknika analizzat ukoll mill-qrib l-istrateġiji ta’ ġestjoni tal-Istat biex tiżgura li s-siti jkunu protetti b’mod adegwat mill-pressjonijiet tal-iżvilupp urban modern u mill-impatti potenzjali tat-turiżmu kulturali.

Issa li l-evalwazzjoni teknika tal-ICOMOS ġiet konkluża, it-tim nazzjonali tan-nomina qed idawwar l-attenzjoni tiegħu lejn l-aktar element essenzjali ta’ dawn is-siti storiċi: il-poplu Malti.

Matul il-ġimgħat li ġejjin, it-tim se jniedi kampanja nazzjonali ta’ involviment pubbliku, fejn se jiltaqa’ direttament ma’ membri tal-komunitajiet lokali, Kunsilli Lokali u partijiet interessati ewlenin. Din il-fażi kruċjali hija ddedikata biex tispjega l-portata tan-nomina u tinforma lill-pubbliku dwar l-impatt fit-tul ta’ iskrizzjoni fil-Lista tal-Wirt Dinji tal-UNESCO.

Il-wirt ma jeżistix iżolat; huwa marbut profondament mal-komunitajiet li jgħixu ġewwa u madwar dawn il-ħitan storiċi. Is-serje li ġejja ta’ laqgħat pubbliċi u fora miftuħa se tispjega b’mod trasparenti d-dettalji tal-kandidatura għall-UNESCO. Il-pjanifikaturi u l-partijiet interessati se jiddiskutu x’se jfisser status estiż ta’ Wirt Dinji għall-ħajja ta’ kuljum, il-kummerċ lokali, ir-regolamenti relatati mal-proprjetà u t-turiżmu kulturali sostenibbli.

Ir-residenti fiċ-ċentri storiċi bħat-Tlett Ibliet, il-Belt Valletta, l-Imdina u r-Rabat Għawdex (Victoria) se jkunu fil-mira ta’ kuntatt dirett. Id-djalogu se jiffoka mhux biss fuq il-kburija nazzjonali li ġġib magħha r-rikonoxximent internazzjonali, iżda wkoll fuq ir-responsabbiltà ċivika kondiviża li jiġu mħarsa dawn il-monumenti.

Id-deċiżjoni finali se tittieħed mill-Kumitat tal-Wirt Dinji magħmul minn 21 membru, wara li jikkunsidra d-dossier tan-nomina u r-rapport tal-evalwazzjoni tal-ICOMOS. Sa dak il-vot, il-kampanja biex il-wirt uniku tal-arkitettura militari ta’ Malta jikseb dan ir-rikonoxximent internazzjonali tiddependi fuq front magħqud – mill-valutazzjoni rigoruża tal-esperti internazzjonali sal-appoġġ informat u entużjast tal-komunitajiet lokali li jsejħu dawn il-bastjuni storiċi darhom.