L-argumenti dwar il-festi tagħna iqumu regolarment. L-aktar kontroversji jinvolvu l-piki li jeżistu fil-festi tagħna. Il-piki u l-botti fil-festi jagħmlu sabiħ sakemm ma jaqbżux il-limiti. Dan hu parti mill-karattru tagħna, li jimmanifesta ruħu fil-festi. Kull festa għandha partit. Mhux partit politiku, imma partit li jġib ammont ta’ nies flimkien u jaħdmu għal għan wieħed. Maż-żmien żviluppaw aktar minn partit wieħed u ovvjament dawn ħolqu l-piki.
Il-festa Maltija ġiet rikonoxxuta uffiċjalment mill-UNESCO bħala Wirt Kulturali Intanġibbli tal-Umanità fis-sena 2023. Dan sar għax il-festa Maltija mhix biss ċelebrazzjoni reliġjuża. Hi ħafna aktar min hekk. Il-festa Maltija hi tradizzjoni li tippromwovi l-identità kulturali Maltija, tinżamm ħajja permezz tal-volontarjat u t-trasmissjoni tat-tradizzjonijiet minn ġenerazzjoni għal oħra u tinkludi marċi tal-baned, purċissjonijiet, dekorazzjonijiet tat-toroq, nar tal-art u tal-ajru, daqq tal-qniepen u ikel tradizzjonali bħall-Qubbajd. Il-festa tibqa’ ċelebrazzjoni li ssaħħaħ is-sens ta’ appartenenza u l-identità lokali fil-villaġġi u l-ibliet ta’ Malta u Għawdex.
Għalhekk il-festi Maltin ma jistgħux jiġu kristallizzati jew iffossilizzati. Il-festi iridu jevolvu maż-żmien u għalhekk irid ikollhom ukoll nifs jevolvu. L-inizjattivi fil-festi dejjem ġejjin minn fost il-poplu, għax il-festa hekk hi – tal-poplu!
It-taqbil parti mill-identità tagħna
Għalhekk ma nistgħux naqblu ma’ min jimbotta minn hawn u minn hekk biex jinqata’ it-taqbil fil-festi. Ma naqblux lanqas ma min jipprova jiskoraġixxi dan it-taqbil. Taqbil jieħu diversi forom, imma li finalment iwassal messaġġ. Ħafna drabi iwassal messaġġ b’mod umorsitiku, xi drabi jkunu taqbil biex iħeġġu l-folla tgħajjat u xi drabi l-istess taqbil jieħu forma teatrali jew saħansitra taqbila forma ta’ storja.
Fl-aħħar jiem ġbarna aktar taqbil li jingħad fl-irħula u l-ibliet tagħna, f’festi li ġew ċċelebrati proprju fl-aħħar jiem jew li qegħdin jiġru ċċelebrati f’din tmiem il-ġimgħa.
Festa San Ġorġ Rabat Għawdex
Forza lkoll flimkien
ferħ u xalar ma’ kulimkien
intom imwarrbin
warajna tibqgħu imbellħin
X’waħda x’waħda din
teatru ġie garaxx daqsxiex
Knisja u Każin
it-tnejn bit-telgħa imsallbin
Aħna ta’ San Ġorġ,
u Ġorġi tagħna biss
Ġorġi tal-Istilla
u miegħu ħadd ma jmiss
Kollok deheb, kollok djamanti,
issa żgur ma jonqsok xejn
jonqsok biss it-talb ta’ qalbna
u ċ-ċapċipa tal-idejn
Ġorġi tagħna,
tagħna biss
festa lilu
kif imiss
Kull sena intom f’Lulju,
jaqbadkom deni kbir
Ikollkom seba’ mitt sena,
biex Lulju jgħaddi jtir
Nadrukom u nifmukom
għax bħalma ma tagħmlux
kull sena tipprovaw tikkupjawna
imma xorta tibqgħu dejjem warajna
Kemm kliem fil-vojt parlajtu
biex mifrudin spiċċajtu
intlejtu bil-bandisti barranin
Tixtiequ li għandkom briju bħal tagħna.
Aħna superjuri, dejjem moħħkom fina
Magħna żgur li ma tlaħqux
posthom hu fuq il-bankina
Kull sena inbellħukom,
flus żejda innefqukom,
b’San Ġorġ aħna kburin
tal-Istilla magħqudin
ta’ Għawdex aħna l-ewlenin
Festa San Pawl fir-Rabat Malta
Qed narak b’idejk mgħollija
Kull meta niġi nitlob ħdejk
Qed niftakar fil-jum solenni
Meta l-Papa bies idejk.
(taqbila biex ifakkru meta San Ġwanni Pawlu II bies id San Pawl li hemm fil-Grotta meta ġie jżurha)
Viva t-tromba tal-Evangelju
Viva l-Ġilju l-aktar pur
Viva l-kbir missierna Pawlu
Viva l-kbir predikatur
Doqqu doqqu
qniepen doqqu
għax mit-tempju noħorġuk
indawwruk ir-Rabat kollu biex nuruk kemm inħobbuk
Kemm kliem intom għedtulna
kemm għedtu pjanijiet
koppla għedtu li ppjanajtulna
imma l-pilastri ma felħuhiex
Festa Sant Andrija Ħal Luqa
Anġlu għandna f’nofs ta’ pjazza
xagħru safra u nnukkluta
mhux bħal Malta ta’ l-iStilla
minn kulħadd abbandunata
Din it-taqbila jgħiduha tal-ajkla li jtellgħu anġlu quddiem il-knisja fil-festa ta’ Sant Andrija Ħal Luqa. Tal-istilla jtellgħu lil Malta fil-pjazza tal-ġenb li fl-antik kienet il-pjazza prinċipali.
Taqbila li tieħu forma teatrali. Intqalet minn partitarji tal- Banda Unjoni f’Ħal Luqa.
(Parteċipant 1) Hello qabbadni mal-Malta Records daqxejn urġenti jekk jogħġbok.
(Parteċipant 2) Hello tal-Malta Records f’hiex nista’ naqdik
(Parteċipant 1) Jien Stanley mill-Banda Sant Andrija nixtieq insaqsik mistoqsija
(Parteċipant 2) Għidli Stanley minn St Andrews Band
(Parteċipant 1) Tini ftit informazioni fuq ir-rekord li għamlu tal-Unjoni.
(Parteċipant 2) Ara nar tal-art u tal-ajru rebħu kull kompetizzjoni
Isma’ mela m’għandkomx każin jew televiżjoni
Għax kemm fil-gazzetti u fl-aħbarijiet ġabuhom fir-rekords u l-premjijiet
(Parteċipant 1) Iva imma għax dak il-ħin brim kbir ħassejt
U għal ġol-loki tgħidtx kemm ġrejt
Addio gazzetti u aħbarijiet
Taf kif ċappastu il-glekk u l-qalziet
(Parteċipant 2) U din is-sena x’kienet il-problema
Tal-Unjoni ma’ daħlux u xorta bqajtu ma rbaħtux
(Parteċipant 1) U mhux talli ma rbaħniex u tazzi ma ħadniex, talli issa wara l-festa ma baqgħalniex,
(Parteċipant 2) Isma’ jien se nħallik u mur gawdi marċ tal-aħħar tridu.
Il-ġemgħa flimkien: U aħna se nkomplu naqbżu u min għandu l-għali ikompli jżidu.
Festa San Nikola fis-Siġġiewi
Slime ghalik o tawmaturgu
Qaddis kbir sa mit-twelid
Sliem għalik anġlu tal-paċi
Għajn ta’ faraġ barka u ġid
Doqqu doqqu qniepen doqqu,
Doqqu doqqu kbar u żgħar,
għax illum il-festa tagħna,
il-festa tat-Titular
Festa San Ġużepp f’Ħal Kirkop
F’din il-festa tingħad taqbila forma ta’ storja li tiġbor fina ħafna avvenimenti li jkunu saru, ħafna fil-festa li ssir mill-parti l-ieħor.
Il-festa tagħkom
erġajt ġbart fi storja
biex niffriskalkom naqra il-memorja
Il-festa bdiet bi tlugħ ta’ bandiera
u ħafna ħarsu biċ-ċiera
għax b’1000 lira kont nagħmel kapolavur
U mhux intella’ biċċa maktur
U flok infaqtu l-flus fl-arti
qgħadtu tifirħu bił-kanuni tal-karti
Tal-pilandra kien imiss l-inawgurazzjoni
imma ftit jafuha l-veru verżjoni
għax il-proġett oriġinali kellu ifalli
għax dawk suppost ġew pedestalli
U ħriġtu ta’ tfal żgħar
għax li taħarqu bil-lejl intom naħarquh fit-8 u f’nofsinhar
u l-Ħamjis miż-żgħazagħ jiġi organizzat
u s-sorpriża tagħkom qatt ma tfaċċat
U biex dak li jieħu ħsieb ma jaqgħax għan-nejk
jgħid li ħadmu sena sħiħa għal ta’ fuq il-bejt
U l-ġimgħa m’għandniex ilmenti għax bix-xita konna kuntenti
u l-aħbar fil-kazin tagħna waslet veloċi
li ġlied bejniethom kellhom is-soċi
U saħħa ħraqtu erba’ murtali
il-kulur kien straġi totali
is-Sibt stennejna ħarqa tboss,
imma wasaltu biss sat-tielet ħoss
U saħħa din id-sena għamlilhom ballun
ma ħraqtux wieħed kif għandu jkun
u tal-kulur il-baħar reġa’ mar
aħjar toħorġu l-iskema għall-irtirar
In-nar tal-art kien wasal waqtu
u b’dawk il-funtani n-nies daħħaktu
u mbagħad wasal il-mument tant mistenni u
ifhmuh sew dan il-kliem li se ntenni
Għax tal-katina żgur qed jiġġennen
għax kif jgħid sewwa il-Malti, kif nistgħu ngħallmu lil ommna tbennen
imma bħall-baqar tibqgħu taqbżu qiskom imġienen u
ma tridux twaqqfu f’nofs l-irdieden
u biex xogħlkom ikun imfaħħar
dawruha bħalna mill-bidu sal-aħħar
U fl-aħħar wasal il-jum tal-Ħadd
U dan aħjar għalikom ma wasal qatt
Ta’ l-għaxra l-murtali ma lestihomx
U miskin fl-ajru ma raħhomx
Imma bħas-soltu werwer lil tar-Ramlija
u show kbir għamel bil-ħamrija
U l-Ħadd bil-lejl il-pjaċir sfaxxa
b’dik is-sotto speċi ta’ kaxxa
U saħħa l-marċ tan-nar
għamiltu kapriċċ
il-banda bix-xita ma komplietx
u l-anniversarju ivvintat għadda ukoll
imma l-istess baqa’ ix-xogħol
imma li tgħadduna nini nini
Wara isegwi ħafna għajat minn dawk preżenti.
Festa Madonna ta’ Lourdes Qrendi
Tagħkom issejħulu l-palazz
Aħjar tagħlquh b’katanazz
Meta tridu ejjew għandna
Ħa taraw il-palazz
Isimgħu minni aqtgħu il-qżiżati
Għax festa bħal tagħha
Ma jkollkom qatt
Nhar il-Ħadd fost briju spettakolari
inawgurajna faċċata kolossali
Ara f’hiex ġibna l-ġirien tagħna
Ħallejnihom f’xokk totali
Kollkom flus u kollkom liri
Tahdmu għall-barranin
Misskom tistħu
Sinjuri bħalkom
Ma tagħmlux festa bħal din
Tiġu quddiemna tħarsu lejna
B’dik il-ħarsa ta’ ħniena
Ikollkom toħorġu fuq il-bankina
Għax il-każin tagħkom fih daqs latrina.
Disa’ snin ilu għall-kompetirzzjoni dħaltu
U l-ħabel mal-ewwel skappa
intom għamiltuha fatta u
l-ħabel qalilkom appa
