Il-memorja ta’ Greta Sultana għadha ħajja fil-qalb tal-ġenituri tagħha, Stefan u Lucienne. Sena wara t-telfa tat-tifla tagħhom, il-familja għaddiet minn esperjenza ta’ uġigħ kbir li, fl-istess waqt, ħadet tifsira ġdida permezz tad-deċiżjoni li l-organi ta’ Greta jingħataw donazzjoni biex jgħinu persuni oħra.
F’okkażjoni fejn id-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa Ian Borg irreġistra ruħu bħala donatur tal-organi u ħeġġeġ lil aktar nies f’Malta u Għawdex biex jagħmlu l-istess, Stefan u Lucienne qasmu l-esperjenza personali tagħhom ma’ dan il-ġurnal u spjegaw kif, minkejja t-tbatija enormi li ġabet magħha t-telfa ta’ binthom, id-donazzjoni tal-organi tat sens differenti lill-wirt li ħalliet warajha.
Għal Stefan, li huwa magħruf sew fil-futbol Malti kemm bħala eks plejer tat-tim nazzjonali kif ukoll bħala l-aqwa skorer fl-istorja tal-Malta Premier League, din mhix biss kwistjoni ta’ saħħa jew ta’ politika. Hija esperjenza li messet lill-familja tiegħu direttament.
Sena ilu, wara t-telfa ta’ Greta, il-familja ġiet avviċinata minn professjonisti tas-saħħa li tkellmu magħhom dwar il-possibbiltà li l-organi tagħha jingħataw għad-donazzjoni.
“Ġew ikellmuna l-professjonisti dwar id-donazzjoni tal-organi tagħna,” spjegaw Stefan u Lucienne, waqt li rriflettew fuq mument li żgur ma kienx faċli għalihom.
Fost l-organi li ngħataw kien hemm il-kliewi ta’ Greta, li taw opportunità ġdida lil żewġ pazjenti Maltin.
Għall-ġenituri tagħha, il-fatt li jafu li parti minn binthom kompliet tagħti l-ħajja lil persuni oħra hija ta’ konsolazzjoni kbira.
“Naħsbu li ħadu l-kliewi tat-tifla tagħna u bbenefikaw żewġ pazjenti Maltin. It-tifla tagħna għadha tgħix f’ħaddieħor.”
Hija frażi qawwija li tiġbor fiha l-mod kif il-familja qed tħares lejn id-donazzjoni tal-organi. Għalkemm Greta m’għadhiex magħhom fiżikament, parti minn dak li kienet hi kompliet tgħin lil nies oħra biex ikollhom ċans jgħixu ħajja differenti.
Madwar tliet xhur wara l-mewt ta’ Greta, il-familja rċeviet ittra anonima mingħand persuna li kienet ibbenefikat mid-donazzjoni. L-ittra kienet mument emozzjonanti ħafna għal Stefan u Lucienne.
“Bkejna bid-dwejjaq u bil-ferħ fl-istess ħin,” qalu huma b’dak li wieħed jista’ jsejjaħlu bħala paradoss kbir.
Kien mument li ġab magħqudin żewġ emozzjonijiet li jidhru kuntrastanti iżda li għalihom saru parti mir-realtà tagħhom: in-niket tat-telfa ta’ binthom u s-sodisfazzjon li Greta kienet qed tgħin lil xi ħadd ieħor.
“Ħassejna sodisfazzjon li qed ngħinu lil ħaddieħor. Għamilna l-ħajja ta’ ħaddieħor aħjar.”
Għal Stefan u Lucienne, id-donazzjoni ma tfissirx li l-uġigħ jisparixxi. It-telfa tibqa’. Iżda l-fatt li Greta setgħet tagħti ċans lil oħrajn jagħmel il-memorja tagħha saħansitra aktar qawwija.
Huma jemmnu li din hija wkoll opportunità biex Malta tkompli tibni kultura ta’ solidarjetà u altruwiżmu.
“Nilqgħu bħala pajjiż u nazzjon dan l-altruwiżmu. M’hu se nieħu xejn miegħi meta nħalli din id-dinja. Dak li nħalli warajja se jibqa’ jgħix f’ħaddieħor.”
Dan il-ħsieb jidher ċar fil-mod kif il-familja tħares lejn id-donazzjoni. Għalihom, il-mewt mhijiex l-aħħar tal-istorja ta’ Greta. Permezz tad-donazzjoni, il-wirt tagħha kompla f’ħajjiet oħra.
“Li tagħti bħala donatur, qed tgħix ħajja mill-ġdid. Ħajja tinbidel totalment.”
Il-familja temmen li l-esperjenza tagħhom għandha tkun messaġġ għall-familji oħra li forsi qatt ma tkellmu dwar id-donazzjoni tal-organi.
Għalhekk, Stefan u Lucienne jagħmlu appell biex il-familji jibdew jitkellmu dwar din il-possibbiltà qabel ma jasal mument ta’ kriżi.
“M’għandniex nibżgħu nitkellmu dwarha. Inħeġġu aktar familji jagħżlu li jagħtu l-organi.”
Għalihom, din hija xi ħaġa li għandha titqies bħala ġest nobbli u naturali. Jekk persuna tista’ tgħin lil xi ħadd ieħor wara mewtha, huma jemmnu li m’hemmx raġuni biex dik l-opportunità tintilef.
“Jekk int tista’ tgħin lil xi ħadd, tħossok aħjar. M’hemmx triq oħra. Hija xi ħaġa naturali.”
Il-familja Sultana kellha wkoll esperjenza oħra li għamlet id-deċiżjoni tagħhom aktar personali. Fil-familja tagħhom stess kien hemm persuna li sofriet minħabba problemi fil-kliewi.
“Fil-familja kellna min ibati bil-kliewi. Taf li xi ħadd ibbenefika, u dik hija xi ħaġa sabiħa.”
Din l-esperjenza għenithom jifhmu aktar mill-qrib x’jista’ jfisser għall-familja meta persuna tingħata ċans ġdid permezz ta’ trapjant.
Għal Stefan, id-deċiżjoni tiegħu li jirreġistra ruħu bħala donatur mhijiex biss simbolika.
Huwa wkoll għamel il-pass personali biex jimla l-formola u jikkonferma r-rieda tiegħu.
“Anke jien, għalija nnifsi, nimla l-formola għax qed nagħmel ġest nobbli.”
Huwa jemmen li d-deċiżjoni li wieħed isir donatur għandha tkun parti minn konverżazzjoni normali bejn il-membri tal-familja, sabiex kulħadd ikun jaf x’jixtieq il-persuna.
L-esperjenza ta’ Greta għamlithom jaraw id-donazzjoni b’mod differenti. Ma baqgħetx biss idea jew għażla fuq formola. Saret realtà li biddlet ħajjiet.
U proprju għalhekk, il-messaġġ tagħhom huwa wieħed sempliċi iżda qawwi: jekk wara l-mewt tagħna nistgħu nagħtu ċans lil persuna oħra tkompli tgħix, għaliex ma nagħmluhx?
“L-organi tagħna se jintużaw fejn jibbenefikaw aktar nies.”
Il-ġrajja ta’ Greta hija waħda ta’ telfa, iżda fl-istess waqt hija wkoll storja ta’ ħajja. Il-ġenituri tagħha għadhom iġorru n-nuqqas tagħha kuljum, iżda jafu li parti minn binthom kompliet tgħix f’oħrajn.
Għal Stefan u Lucienne, dak huwa l-akbar sens li setgħu jagħtu lill-wirt ta’ Greta.
Hija m’għadhiex magħhom, iżda l-ħajja li tat lil oħrajn tibqa’ tixhed għall-ġenerożità tagħha.
U forsi l-aktar messaġġ qawwi li jistgħu jgħaddu lill-oħrajn huwa dak li t-telfa tagħhom għallmithom: il-ħajja tista’ tispiċċa, iżda permezz ta’ ġest ta’ ġenerożità, il-wirt ta’ persuna jista’ jibqa’ jgħix.
Greta għadha tgħix.
Mhux biss fil-memorji tal-ġenituri tagħha, tal-familja u ta’ dawk kollha li ħabbewha, iżda wkoll f’ħajjiet oħra li ngħataw ċans ġdid.