Erba’ rġiel li kienu akkużati b’rabta mal-inċident ta’ Paqpaqli għall-Istrina tal-2015, li fih diversi spettaturi, fosthom tfal, sofrew ġrieħi serji, ġew illiberati minn kull akkuża kriminali, aktar minn 11-il sena wara l-inċident.
L-inċident seħħ fl-4 ta’ Ottubru 2015, waqt l-attività annwali ta’ karità Paqpaqli għall-Istrina fl-Ajruport Internazzjonali ta’ Malta. Porsche 918 Spyder li kienet qed tieħu sehem f’dimostrazzjoni tas-sewqan tilfet il-kontroll għall-ħabta tas-2pm, għaddiet mill-barrieri tas-sigurtà u daħlet f’folla ta’ spettaturi qrib il-hangars tal-Lufthansa Technik.
B’kollox indarbu 26 persuna, fosthom tifla ta’ sitt snin, b’diversi vittmi jsofru ġrieħi kritiċi. L-inċident wassal għal operazzjoni kbira ta’ emerġenza, b’ambulanzi u ħelikopters jintużaw biex jittrasportaw il-midruba, filwaqt li l-Isptar Mater Dei attiva l-proċeduri tiegħu għal inċidenti maġġuri sabiex jilqa’ lill-vittmi.
Nhar il-Ġimgħa, il-Qorti lliberat lil Tonio (Anthony) Cini, Agostino De Giorgio, Jonathan Bruno u Brian Gatt mill-akkużi li involontarjament ikkawżaw ġrieħi gravi minħabba negliġenza u li kkawżaw ħsarat f’diversi vetturi waqt l-attività ta’ karità fl-Ajruport Internazzjonali ta’ Malta.
F’sentenza estensiva, il-Qorti rrikonoxxiet li kien hemm nuqqasijiet serji fl-organizzazzjoni tal-attività, partikolarment fir-rigward tas-sigurtà tal-pubbliku.
Madankollu, ikkonkludiet li l-Prosekuzzjoni naqset milli tipprova lil hinn minn kull dubju raġonevoli li xi wieħed mill-erba’ akkużati kellu dmir personali li jiżgura s-sigurtà tal-ispettaturi waqt id-dimostrazzjonijiet tas-sewqan, jew li naqas minn tali dmir.
Wara l-inċident, infetħet immedjatament inkjesta maġisterjali mmexxija mill-Maġistrat ta’ dak iż-żmien, illum Imħallef, Consuelo Scerri Herrera, li matulha nstemgħu diversi xhieda u nħatru esperti sabiex jiġu stabbiliti ċ-ċirkostanzi tal-inċident.
Sussegwentement, inbdew proċeduri kriminali kontra 13-il persuna, fosthom is-sewwieq tal-vettura u diversi persuni involuti fl-organizzazzjoni tal-attività.
L-erba’ akkużati kienu qed jiffaċċjaw akkużi relatati ma’ ġrieħi gravi kkawżati involontarjament u ħsara fuq proprjetà.
Matul il-proċeduri, diversi persuni mit-13-il akkużat oriġinali ammettew l-akkużi u ngħataw ordnijiet ta’ servizz fil-komunità ta’ bejn 200 u 300 siegħa. Akkużat ieħor ġie lliberat wara li ġie stabbilit li ma kellu ebda sehem fl-attività u lanqas ma kien membru tal-kumitat organizzattiv.
Cini, De Giorgio, Bruno u Gatt baqgħu jiċħdu l-akkużi kontrihom, bis-sentenza tal-Ġimgħa twassal għall-liberazzjoni tagħhom.
Il-Qorti tidentifika nuqqasijiet serji fis-sigurtà tal-attività
Fil-konklużjonijiet tagħha, il-Qorti għamlitha ċara li l-liberazzjoni tal-akkużati ma kinitx tfisser li l-attività kienet ġiet organizzata mingħajr nuqqasijiet.
Il-Maġistrat Victor G. Axiak osserva li l-provi wrew nuqqasijiet serji fl-arranġamenti li saru għall-attività, partikolarment in-nuqqas ta’ persuna kompetenti responsabbli speċifikament mis-sigurtà tal-pubbliku wara li Duncan Barbaro Sant ma baqax jokkupa dik il-kariga.
Il-Qorti ddeskriviet dan bħala nuqqas kbir min-naħa ta’ dawk li kienu qed imexxu l-attività, speċjalment fid-dawl tal-kobor tagħha u r-rabta tagħha mal-Presidenza u mal-Malta Community Chest Fund.
Madankollu, il-Qorti enfasizzat li r-responsabbiltà kriminali kellha tiġi stabbilita fuq bażi individwali u ma setgħetx tiġi attribwita lil persuna sempliċement għax kienet tagħmel parti mill-kumitat ewlieni tal-organizzaturi.
Żiedet tgħid li l-Prosekuzzjoni ma kinitx stabbiliet ir-rabta meħtieġa bejn in-nuqqasijiet organizzattivi u dmir legali personali ta’ xi wieħed mill-erba’ akkużati fir-rigward tas-sigurtà tal-ispettaturi fuq Taxiway Lima.
Fir-rigward ta’ Brian Gatt, il-Qorti osservat li huwa kien daħal fil-preparamenti fi stadju relattivament tard u ma kien ingħata ebda responsabbiltà speċifika għas-sigurtà tal-pubbliku. In-nuqqasijiet relatati maċ-ċirkwit u l-barrieri kienu jaqgħu taħt ir-responsabbiltà ta’ persuni oħra, filwaqt li n-nuqqas li tinħatar persuna responsabbli mis-sigurtà kien seħħ diversi xhur qabel l-involviment tiegħu.
Barra minn hekk, l-unika miżura ta’ sigurtà li ġie ppruvat li ħa kienet fil-fatt naqqset ir-riskju. Il-Maġistrat ikkonkluda li l-pożizzjoni tiegħu fi ħdan il-kumitat organizzattiv u l-preżenza tiegħu waqt l-attività ma kinux biżżejjed sabiex tiġi stabbilita responsabbiltà kriminali personali, u li kull dubju raġonevoli li kien għad fadal kellu jmur favur tiegħu.
Proċeduri li damu aktar minn għaxar snin
Il-Qorti rriflettiet ukoll fuq it-tul u l-kumplessità straordinarja tal-proċeduri.
L-inkjesta maġisterjali oriġinali kienet tinvolvi aktar minn 50 xhud u 14-il espert, filwaqt li l-kawża kriminali nnifisha damet madwar għaxar snin u erba’ xhur, u b’hekk kienet waħda mill-itwal kawżi distrettwali fl-istorja tal-qrati Maltin.
Matul il-proċeduri nstemgħu aktar minn 150 xhud, bil-kawża tgħaddi minn quddiem tliet Maġistrati differenti u tiġi interrotta għal madwar 18-il xahar matul il-pandemija tal-COVID-19.
Il-Qorti qalet li kienet eżaminat il-provi estensivi, fosthom rapporti tal-esperti, xhieda, dokumenti u materjal awdjoviżiv, diversi drabi qabel waslet għad-deċiżjoni tagħha.
Minkejja l-liberazzjoni tal-akkużati, il-Qorti enfasizzat il-gravità tal-konsegwenzi li sofrew il-vittmi u l-importanza li jiġu evitati inċidenti simili fil-futur.
Hija appellat lill-awtoritajiet konċernati sabiex jagħtu widen għar-rakkomandazzjonijiet magħmula minn espert maħtur mill-Qorti dwar miżuri ta’ sigurtà waqt attivitajiet tal-massa, sa fejn dawn ma jkunux diġà ġew implimentati.
Il-Qorti esprimiet ukoll it-tama li l-lezzjonijiet li joħorġu minn din it-traġedja jservu ta’ gwida għal dawk li jorganizzaw attivitajiet tal-massa fil-futur, sabiex dak li ġara f’Ottubru tal-2015 ma jerġax iseħħ.
Il-Qorti għalhekk illiberat lill-erba’ rġiel minn kull akkuża miġjuba kontrihom b’rabta mal-inċident. Hija ċaħdet ukoll it-talba tal-Prosekuzzjoni sabiex l-akkużati jħallsu l-ispejjeż tal-esperti maħtura mill-Qorti, ladarba ma ġiet stabbilita ebda ħtija kriminali.
Il-Prosekuzzjoni kienet irrappreżentata mis-Supretendent Josric Mifsud u mill-Ispetturi Silvio Magro u Hubert Cini.
L-avukati difensuri l-Professur Stefano Filletti, Michael Sciriha, Roberto Spiteri u Raphael Fenech Adami rrappreżentaw lill-akkużati.
Is-sentenza ngħatat mill-Maġistrat Victor G. Axiak.