“Importanti li meta nħarsu lejn il-proposti kollha li ressqet il-General Workers’ Union, nifhmu li dawn mhumiex sempliċiment proposti dwar x’se nieħdu jew x’se jagħti l-Gvern. Il-Budget għandu jitħares lil hinn mill-miżuri individwali tiegħu. Għandna narawh bħala għodda li permezz tagħha l-Gvern jinċentiva lill-poplu biex l-investiment li jagħmel ikun qed jikkontribwixxi għall-progress ta’ pajjiżna.”
Hekk iddikjara s-Segretarju Ġenerali tal-General Workers’ Union (GWU), Kevin Camilleri, f’intervista ma’ dan il-ġurnal, wara li l-Union ressqet il-proposti tagħha għall-Budget 2027. Camilleri enfasizza li l-Budget m’għandux jitqies biss bħala ġabra ta’ miżuri finanzjarji, iżda għandu jagħti direzzjoni ċara dwar fejn Malta trid tasal fis-snin li ġejjin. Sostna li l-għan għandu jkun li, permezz ta’ ħidma konġunta bejn il-Gvern u l-poplu, jinbena futur aħjar għall-ħaddiema u għall-familji Maltin u Għawdxin.
Spjega li l-proposti tal-GWU huma mibnija fuq il-ħtieġa li l-progress ekonomiku li qed jesperjenza pajjiżna jinħass aktar fil-ħajja ta’ kuljum tal-ħaddiema. Dan għandu jsarraf f’impjiegi ta’ kwalità, kundizzjonijiet aħjar, aktar sigurtà ekonomika u livell ta’ għajxien ogħla għall-familji.
Ġimgħa ta’ xogħol ta’ 32 siegħa: proposta li trid tiġi studjata
Fil-qasam tal-impjiegi, waħda mill-proposti ewlenin tal-GWU hija l-introduzzjoni ta’ proġett pilota għal ġimgħa ta’ xogħol ta’ 32 siegħa, akkumpanjat minn riċerka u evalwazzjoni xierqa.
Dwar din il-proposta, Camilleri spjega li l-għan mhuwiex li tiddaħħal sistema ġdida mingħajr preparazzjoni, iżda li jsir studju dettaljat dwar il-possibbiltà li jitnaqqsu s-sigħat tax-xogħol, filwaqt li titqies ukoll l-influwenza dejjem tikber tal-Intelliġenza Artifiċjali.
“Il-proġett tat-32 siegħa għandu jkun proġett pilota fejn isir studju wiesa’ ħafna. Irridu naraw kif, bl-introduzzjoni tal-Intelliġenza Artifiċjali, li diġà qiegħda magħna u li se tkompli tidħol fid-dinja tax-xogħol, nistgħu nevalwaw jekk ġimgħa ta’ xogħol ta’ 32 siegħa tkunx ta’ benefiċċju u jekk tistax tiġi implimentata.”
Huwa sostna li din il-proposta għandha tiġi studjata fid-dawl tal-bidliet teknoloġiċi li qed iseħħu, bil-għan li jiġi stabbilit kif dawn jistgħu jissarrfu f’benefiċċji konkreti għall-ħaddiema u għall-postijiet tax-xogħol.
Il-COLA għandha tingħata darbtejn fis-sena
Matul l-intervista, Camilleri tkellem ukoll dwar il-ħtieġa ta’ riforma fil-mekkaniżmu tal-Aġġustament għall-Għoli tal-Ħajja (COLA).
Il-GWU qed tipproponi li l-COLA ma tibqax tingħata darba fis-sena, iżda tinqasam fuq żewġ pagamenti, sabiex il-ħaddiema jkunu jistgħu jibbenefikaw mill-aġġustament b’mod aktar regolari.
Camilleri sostna li, f’realtà fejn il-prezzijiet jinbidlu kontinwament u l-Indiċi tal-Prezzijiet bl-Imnut jiġi ppubblikat kull xahar, il-ħaddiema m’għandhomx għalfejn jistennew sena sħiħa biex jirċievu kumpens għall-għoli tal-ħajja.
Skontu, dan it-tibdil ikun pass lejn mekkaniżmu aktar adattat għar-realtajiet ekonomiċi tal-lum u jgħin biex il-ħaddiema jkunu jistgħu jlaħħqu aħjar mal-ispejjeż ta’ kuljum.
L-Intelliġenza Artifiċjali trid tkun regolata biex jitħarsu l-ħaddiema
Proposta oħra li Camilleri jagħtiha importanza partikolari hija dik dwar ir-regolamentazzjoni tal-Intelliġenza Artifiċjali fid-dinja tax-xogħol.
Huwa wissa li l-użu dejjem jikber ta’ din it-teknoloġija, jekk ma jkunx akkumpanjat minn qafas regolatorju adegwat, jista’ joħloq sfidi ġodda għall-ħaddiema u għar-relazzjonijiet industrijali.
“L-Intelliġenza Artifiċjali, jekk ma tkunx regolata, se toħloq problemi. Għalhekk qed ninsistu li għandu jkollna liġi li tirregola l-użu tal-algoritmi. Qabel dawn jiddaħħlu fid-dinja tax-xogħol, għandu jkun hemm diskussjoni u djalogu soċjali, bil-parteċipazzjoni tat-trejdunjins.”
Camilleri spjega li l-GWU trid tara li l-introduzzjoni ta’ sistemi teknoloġiċi ġodda fuq il-post tax-xogħol issir b’mod responsabbli u trasparenti, filwaqt li d-drittijiet tal-ħaddiema jibqgħu mħarsa.
“Qed ninsistu fuq dan għaliex jekk ma jkunx hemm regolamentazzjoni minn qabel, ikun ħafna aktar diffiċli li dawn is-sistemi jiġu kkontrollati aktar ’il quddiem,” sostna Camilleri.
Sussidji tal-enerġija aktar ġusti u inċentivi għall-użu responsabbli
Dwar il-qasam tal-enerġija, il-GWU qed tipproponi li s-sussidji jibqgħu fis-seħħ, iżda li jiġi rivedut il-mod kif jitqassmu sabiex ikunu aktar ġusti u sostenibbli.
Camilleri fakkar li l-GWU dejjem insistiet fuq il-ħtieġa li jinżammu s-sussidji biex jiġu protetti l-familji mill-piż tal-prezzijiet tal-enerġija. Madankollu, sostna li wasal iż-żmien li jiġi kkunsidrat mekkaniżmu li jagħti aktar għajnuna lil min għandu l-akbar bżonn.
“Is-sussidji għandhom jibqgħu, iżda rridu nbiddlu l-mod kif jingħataw. Dawk li jifilħu l-inqas għandhom jibbenefikaw mill-akbar għajnuna.”
Huwa spjega li l-GWU temmen li s-sistema għandha wkoll tippremja lil dawk li jużaw l-enerġija b’mod responsabbli. Min-naħa l-oħra, dawk li għandhom mezzi finanzjarji akbar jew li ma jużawx l-enerġija b’mod effiċjenti jistgħu jibbenefikaw minn sussidju aktar baxx, iżda mhux jitilfuh kompletament.
Camilleri rrefera wkoll għall-ispiża sostanzjali tas-sussidji tal-enerġija, li skont iċ-ċifri msemmija fl-intervista mistennija taqbeż l-€400 miljun din is-sena.
“Bi ftit aktar għaqal, dawn il-miljuni nistgħu nqassmuhom aħjar u niddiversifikaw parti minn dak l-investiment fi proġetti oħra.”
Fost l-eżempji li semma hemm l-installazzjoni ta’ pannelli solari u sistemi ta’ ħażna tal-enerġija permezz tal-batteriji. Huwa sostna li għandhom jingħataw inċentivi biex aktar familji jkunu jistgħu jiġġeneraw u jaħżnu l-enerġija tagħhom stess, u b’hekk inaqqsu d-dipendenza fuq il-grid nazzjonali tal-Enemalta.
F’dan il-kuntest, Camilleri tkellem ukoll dwar il-pressjoni li ż-żieda fil-popolazzjoni qed tpoġġi fuq l-infrastruttura ta’ pajjiżna. Huwa enfasizza l-ħtieġa li jkomplu jissaħħu s-sistemi tal-provvista tal-ilma u tad-drenaġġ, sabiex ikunu jistgħu jlaħħqu mad-domanda dejjem tikber.
Akkomodazzjoni affordabbli u l-possibbiltà ta’ bank soċjali
Il-kwistjoni tal-akkomodazzjoni affordabbli kienet ukoll fost it-temi diskussi matul l-intervista.
Camilleri spjega li l-GWU hija mħassba dwar dawk il-ħaddiema li, minkejja li għandhom impjieg u jagħmlu sforz biex ifaddlu, xorta jsibuha diffiċli biex jixtru l-ewwel proprjetà tagħhom.
Huwa rrimarka li hemm persuni li, minkejja li jaħdmu u jikkontribwixxu għall-ekonomija, ma jikkwalifikawx għal self bankarju biżżejjed biex ikunu jistgħu jixtru dar.
“Aħna rridu nippremjaw lil dawk li huma bieżla, lil dawk li jaħdmu u lil dawk li jikkontribwixxu. Ma jistax ikun li persuna li taħdem, iżda ma jkollhiex paga għolja biżżejjed, ma tkunx tista’ taffordja li tixtri darha.”
F’dan ir-rigward, il-GWU qed tinsisti fuq il-ħtieġa ta’ aktar proġetti ta’ akkomodazzjoni affordabbli, filwaqt li qed tqajjem ukoll il-possibbiltà li pajjiżna jerġa’ jkollu bank soċjali.
Camilleri sostna li dawn il-proposti għandhom jiġu diskussi flimkien ma’ inizjattivi oħra li jistgħu jagħmluha aktar faċli għall-ħaddiema u għall-familji biex isiru sidien ta’ djarhom.
“Dawn huma ideat li, flimkien ma’ proposti oħra, nistgħu niżviluppawhom biex kemm jista’ jkun aktar nies ikollhom il-possibbiltà li jixtru darhom,” qal is-Segretarju Ġenerali.
Anzjanità attiva u aktar kollaborazzjoni bejn il-ġenerazzjonijiet
Lejn tmiem l-intervista, Camilleri tkellem dwar il-bidliet demografiċi li qed jesperjenza pajjiżna u l-ħtieġa li dawn jiġu indirizzati permezz ta’ politiki fit-tul.
Huwa sostna li Malta, bħall-bqija tad-dinja, qed tiffaċċja bidliet fil-kompożizzjoni tal-popolazzjoni, fosthom iż-żieda fl-età medja u l-ħtieġa li l-esperjenza tal-persuni anzjani tibqa’ tiġi valorizzata.
Camilleri enfasizza li l-fatt li persuna tilħaq l-età tal-pensjoni ma jfissirx li ma tistax tkompli tagħti kontribut siewi lis-soċjetà u lill-ekonomija, jekk tkun tixtieq u tkun f’pożizzjoni li tagħmel dan.
Għalhekk, il-GWU qed tipproponi qafas aktar b’saħħtu għall-anzjanità attiva, li joffri opportunitajiet lil dawk li jixtiequ jibqgħu attivi u jkomplu jaqsmu l-għarfien u l-esperjenza tagħhom.
Huwa tkellem ukoll dwar l-importanza li tinħoloq rabta aktar b’saħħitha bejn il-ġenerazzjonijiet fuq il-post tax-xogħol.
“Għandu jkollna politika li tgħaqqad l-esperjenza tal-anzjani mal-enerġija u l-ideat taż-żgħażagħ.”
Camilleri rrefera għal studju li sar mill-GWU, li skontu wera li meta jkun hemm kollaborazzjoni bejn ħaddiema ta’ etajiet differenti, il-post tax-xogħol jista’ jsir aktar produttiv, b’saħħtu u pożittiv.
Huwa sostna li din il-kollaborazzjoni għandha titħeġġeġ, għaliex l-esperjenza tal-ħaddiema anzjani u l-perspettivi ġodda tal-ġenerazzjonijiet iżgħar jistgħu jikkumplimentaw lil xulxin.
Budget li jħares lil hinn mill-miżuri immedjati
Tul l-intervista, il-messaġġ ewlieni ta’ Kevin Camilleri kien li l-Budget 2027 għandu jitqies bħala opportunità biex pajjiżna jippjana għall-futur, aktar milli sempliċiment bħala eżerċizzju finanzjarju annwali.
Il-proposti tal-GWU jkopru diversi oqsma li jolqtu direttament il-ħajja tal-ħaddiema u tal-familji, mill-pagi u l-kundizzjonijiet tax-xogħol sal-enerġija, l-akkomodazzjoni, it-teknoloġija u l-anzjanità attiva.
Għas-Segretarju Ġenerali, l-isfida ewlenija hija li l-progress ekonomiku ta’ Malta jissarraf f’opportunitajiet aħjar u f’kwalità ta’ ħajja ogħla għall-poplu kollu, filwaqt li l-investiment li jsir illum ikun qed iwitti t-triq għal pajjiż aktar sostenibbli u preparat għall-isfidi ta’ għada.
