L-eks Speaker tal-Kamra tad-Deputati Anġlu Farrugia saħaq fuq ir-rwol importanti tal-Parlamenti biex jiżguraw li l-intelliġenza artifiċjali sservi, minflok ma ddgħajjef, id-drittijiet tat-tfal. Waqt li kien qed jindirizza l-153 Assemblea tal-IPU f’Arusha, it-Tanżanija, u li imbagħad hu intgħazel b’mod unanimu biex ikun fuq panel li trattat dan is-suġġett, Farrugia qal li “nipproponi li mmorru pass ieħor ‘il quddiem u nikkunsidraw mekkaniżmu internazzjonali ta’ rimedju għall-ħsara mill-Intelliġenza Artifiċjali fuq it-tfal.
Kull Stat għandu jaħtar awtorità nazzjonali kompetenti li lilha tista’ tiġi rrappurtata immedjatament il-ħsara kkawżata mill-AI lil tifel jew tifla, filwaqt li kull fornitur tal-AI li jopera f’dak l-Istat għandu jkollu persuna ġuridika identifikabbli responsabbli biex twieġeb ilment bħal dan. L-ewwel dmir irid ikun li titwaqqaf il-ħsara u jiġi protett it-tifel jew it-tifla. It-tieni, li tiġi ppreservata l-evidenza diġitali u li jiġi stabbilit x’ġara; u t-tielet, li tiġi ddeterminata r-responsabbiltà u jiġi pprovdut rimedju effettiv, inkluż kumpens fejn xieraq. L-AI tista’ taqsam il-fruntieri, iżda r-responsabbiltà qatt m’għandha titħalla tisparixxi bejniethom”, iddikjara Anġlu Farrugia.
L-eks Speaker Farrugia qal li d-diskussjonijiet dwar l-intelliġenza artifiċjali (AI) u t-tfal ma setgħux ikunu limitati għat-teknoloġija, iżda kellhom jinkludu wkoll leġiżlazzjoni, regolamentazzjoni, responsabbiltà u drittijiet. Il-Parlamenti, huwa qal, għandhom ir-responsabbiltà li jiżguraw li jkun hemm leġiżlazzjoni xierqa u valutazzjonijiet tal-impatt, u li l-iżviluppaturi u l-fornituri tat-teknoloġija jinżammu responsabbli.
Huwa rrefera għall-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet tat-Tfal bħala l-punt tat-tluq, u nnota li l-prinċipji tagħha dwar in-non-diskriminazzjoni, l-iżvilupp, l-identità, il-ħajja tal-familja, is-saħħa, l-edukazzjoni, il-protezzjoni u l-libertà tal-espressjoni għandhom japplikaw ukoll fl-ambjent diġitali.
B’referenza għall-esperjenza ta’ Malta, Farrugia qal li l-Att tal-UE dwar l-Intelliġenza Artifiċjali, li daħal fis-seħħ fl-2024, ħoloq qafas regolatorju ġdid, filwaqt li Malta kompliet issaħħaħ l-istituzzjonijiet responsabbli għall-innovazzjoni diġitali, il-protezzjoni tad-data u l-infurzar.
Huwa enfasizza wkoll it-twaqqif, fl-2024, ta’ Kumitat Parlamentari Malti li jittratta l-intelliġenza artifiċjali, u qal li Malta kienet fost l-ewwel Parlamenti Ewropej li waqqfu struttura bħal din. Il-Parlamentari, huwa qal, jeħtieġu għarfien tekniku suffiċjenti biex jilleġiżlaw b’mod effettiv, filwaqt li l-esperti jeħtieġ li jifhmu li d-deċiżjonijiet relatati mal-AI jinvolvu wkoll drittijiet, etika u responsabbiltà.
Matul l-aħħar sena tiegħu bħala Speaker, qal Farrugia, il-kumitat indirizza kwistjonijiet relatati mad-drittijiet tat-tfal u l-AI. Esperti ppreżentaw ħidma dwar l-etika tal-AI fl-edukazzjoni u t-tħejjija tal-istudenti għal futur diġitali.
Huwa saħaq li t-tfal m’għandhomx biss jiġu protetti mit-teknoloġija iżda wkoll edukati dwarha. L-edukazzjoni dwar l-etika Maltija tintroduċi lill-istudenti għall-etika diġitali, il-ħsieb kritiku, il-benesseri diġitali u ċ-ċittadinanza diġitali responsabbli.
Fost il-kwistjonijiet diskussi ma’ studenti iżgħar hemm l-algoritmi fir-reklamar online, il-privatezza, il-manipulazzjoni u l-użu tad-dejta personali. Studenti akbar fl-età jiġu introdotti għal mistoqsijiet li jinvolvu r-responsabbiltà, id-diżinformazzjoni, id-deepfakes, is-sorveljanza u l-kontenut iġġenerat mill-AI.
Farrugia enfasizza wkoll il-benesseri emozzjonali u l-effetti potenzjali tal-użu problematiku tat-teknoloġija diġitali, filwaqt li enfasizza li wara kull diskussjoni dwar algoritmi u pjattaformi hemm tifel jew tifla li l-iżvilupp u l-benesseri tagħhom iridu jibqgħu fiċ-ċentru.
Huwa kkonkluda li l-edukazzjoni trid tibda kmieni u li Malta kienet lesta li taqsam l-esperjenza tagħha ma’ Parlamenti oħra li qed ifittxu li jiżviluppaw approċċi li jiżguraw li l-intelliġenza artifiċjali tirrispetta u tippromwovi d-drittijiet tat-tfal.
