Steve Agius huwa l-Kap Eżekuttiv tal-Anzjanità Attiva u Kura fil-Komunità (AACC) u qed jassumi dan ir-rwol f’mument fejn it-teknoloġija qed tbiddel b’mod fundamentali l-mod kif nipprovdu s-servizzi u kif nindirizzaw il-bżonnijiet ta’ popolazzjoni li qed tixjieħ.
F’intervista li ta lil dan il-ġurnal, Agius jemmen li t-teknoloġija għandha tintuża biex issaħħaħ l-indipendenza, id-dinjità u l-kwalità tal-ħajja tal-anzjani, iżda qatt m’għandha tieħu post l-empatija u l-preżenza tal-bniedem.
Sadanittant, il-ħatra tiegħu saret wara li Dr Renzo De Gabriele, li mexxa b’suċċess l-aġenzija sa mill-2019, inħatar bħala s-Segretarju Permanenti fi ħdan is-Segretarjat Parlamentari għall-Anzjanità Attiva.
Agius għandu esperjenza vasta f’diversi oqsma tas-servizz pubbliku, b’esperjenza kbira fid-dinja tas-saħħa, l-informatika, id-data u t-teħid ta’ deċiżjonijiet ibbażati fuq l-evidenza. Huwa serva bħala Kap Eżekuttiv tal-Aġenzija Identità, fejn mexxa proċess ta’ modernizzazzjoni u trasformazzjoni diġitali, filwaqt li qabel kien Chief Operating Officer fl-Isptar Mater Dei u kellu rwol fit-tmexxija tal-programm nazzjonali tat-tilqim kontra l-COVID-19.
L-esperjenza tiegħu fid-data u fis-settur tas-saħħa hija wkoll ċentrali għall-mod kif iħares lejn l-intelliġenza artifiċjali.
Għal Agius, l-AI mhijiex teknoloġija li għandha tieħu f’idejha d-deċiżjonijiet tal-bniedem, iżda għodda li tista’ żżid valur sinjifikanti. Ir-riċerka tiegħu fil-qasam tal-kura tas-saħħa u l-użu tad-data wasslitu biex jara l-algoritmi primarjament bħala għodda ta’ deċiżjonijiet li għandhom jittieħdu.
Il-kapaċità tal-AI li tanalizza ammonti kbar ta’ data, tagħraf xejriet u tidentifika riskji tista’ tgħin lill-professjonisti jieħdu deċiżjonijiet aktar infurmati. Iżda, fl-aħħar mill-aħħar, id-deċiżjoni trid tibqa’ f’idejn il-bniedem.
Dan il-prinċipju jsir saħansitra aktar importanti meta nitkellmu dwar persuni anzjani.
Malta, bħal ħafna pajjiżi oħra, qed taffaċċja realtà demografika li qed tinbidel. In-nies qed jgħixu aktar u l-għan m’għandux ikun sempliċiment li nipprovdu aktar kura, iżda li ngħinu lill-persuni jibqgħu indipendenti, attivi u konnessi għal kemm jista’ jkun żmien.
Hawnhekk it-teknoloġija tista’ tagħmel differenza konkreta.
Sistema intelliġenti tista’ tissorvelja ċerti bidliet fir-rutina ta’ persuna li tkun qed tgħix waħedha. Tista’ tidentifika moviment mhux tas-soltu, tfakkar lill-anzjan biex jieħu l-mediċina, tgħin fit-traċċar ta’ ċerti indikaturi tas-saħħa jew tiskatta twissija meta jkun hemm suspett li persuna tkun waqgħet.
L-Intelliġenza Artifiċjali tista’ wkoll tintuża biex tagħraf xejriet li jistgħu jindikaw li persuna qed issir aktar fraġli. Jekk bidla tiġi identifikata kmieni, il-professjonisti jistgħu jkollhom l-opportunità jintervjenu qabel ma l-problema ssir waħda akbar.
Dan ifisser bidla minn sistema li tirreaġixxi għall-problemi għal waħda li tista’ tkun aktar proattiva fil-prevenzjoni u fl-intervent bikri.
Il-possibbiltajiet ma jiqfux hemm. Agius jara wkoll potenzjal fir-robots u f’apparat intelliġenti li jista’ jgħin fil-ħajja ta’ kuljum.
“Robot jista’, pereżempju, jgħin f’ċerti proċessi ripetittivi, ifakkar persuna dwar il-mediċini tagħha, jgħin f’eżerċizzji ta’ rijabilitazzjoni jew jiġbor data li mbagħad tkun utli għall-professjonisti. Magni dejjem aktar sofistikati jistgħu anke jirrikonoxxu espressjonijiet tal-wiċċ u jippruvaw jirrispondu skont il-burdata jew ir-reazzjoni tal-persuna.
Madankollu, għal Agius, hawnhekk hemm linja li m’għandhiex tinqabeż.
“Robots jistgħu jikkumplimentaw lill-bniedem,” qal Agius, “iżda ma jistgħux jissostitwixxu l-emozzjonijiet, l-empatija u l-preżenza umana.”
Huwa jitkellem ukoll mill-esperjenza personali tiegħu fis-settur tas-saħħa. Meta persuna tkun qed tgħix bid-dimensja, mhux dejjem ikun hemm bżonn ta’ kliem jew ta’ teknoloġija avvanzata. Xi kultant sempliċiment toqgħod ħdejn dik il-persuna, iżżommilha idejha u tibqa’ magħha fis-skiet.
Dak il-mument jista’ jkun ta’ faraġ kbir.
Teknoloġija tista’ tipprova tagħraf wiċċ, vuċi jew emozzjoni. Tista’ tipproduċi tweġiba li tidher empatika. Iżda hemm differenza fundamentali bejn li magna tirrikonoxxi emozzjoni u li bniedem jesperjenzaha u jifhimha.
Għalhekk, il-progress teknoloġiku għandu jmur id f’id mar-responsabbiltà.
Id-deċiżjonijiet dwar persuna anzjana ma jistgħux jitħallew f’idejn algoritmu biss. Hemm sitwazzjonijiet fejn ikun hemm bżonn ta’ diskussjoni bejn il-professjonisti, il-persuna nnifisha u l-familja tagħha. F’dawn il-mumenti, il-ġudizzju uman jibqa’ indispensabbli.
Din il-filosofija tidħol ukoll fid-diskussjoni usa’ dwar it-teknoloġija u l-bniedem li qed issir fuq livell internazzjonali u reliġjuż. L-ewwel enċiklika ta’ Papa Ljun XIV, Magnifica Humanitas, tqiegħed enfasi fuq il-ħtieġa li l-progress teknoloġiku jibqa’ għas-servizz tal-persuna umana u mhux bil-kontra.
Għal Agius, din hija mistoqsija fundamentali għall-futur: irridu nużaw it-teknoloġija biex ningħaqdu flimkien u ntejbu l-ħajja tal-bniedem, jew inkella nirriskjaw li nibnu “Torri ta’ Babel” ġdida fejn it-teknoloġija ssir l-għan u mhux l-għodda?
Il-futur tal-kura tal-anzjani, għalhekk, m’għandux ikun għażla bejn teknoloġija u bniedem.
Għandu jkun futur fejn it-tnejn jaħdmu flimkien.
L-innovazzjoni tista’ tagħti lill-anzjani aktar indipendenza, tgħin biex jiġu identifikati r-riskji qabel, tagħti lill-professjonisti informazzjoni aħjar u tagħmel ċerti aspetti tal-ħajja ta’ kuljum aktar faċli u siguri.
Iżda l-kejl veru tas-suċċess tal-Intelliġenza Artifiċjali fil-qasam tal-anzjanità mhux kemm tkun sofistikata l-magna jew kemm ikun kumpless l-algoritmu.
Il-mistoqsija għandha tkun jekk it-teknoloġija hux qed tagħmel differenza pożittiva fil-ħajja tal-persuna.
Jekk tgħin lil anzjan jibqa’ jgħix b’mod aktar indipendenti, iżżid is-sigurtà tiegħu, tagħti aktar għodod lill-professjonisti u fl-istess ħin tħalli l-persuna fiċ-ċentru, allura t-teknoloġija tkun qed taqdi l-iskop tagħha.
Għax wara d-data, l-algoritmu u r-robot hemm dejjem persuna. Persuna b’ħajja sħiħa ta’ esperjenzi, memorji, emozzjonijiet u relazzjonijiet.
U huwa proprju għalhekk li, minkejja l-avvanzi kollha li tista’ ġġib magħha l-intelliġenza artifiċjali, il-kura tal-bniedem trid tibqa’ umana.
