F’kisba storika li tgħaqqad ix-xjenza avvanzata ma’ kura mimlija empatija, il-Professur Malti Miguel Debono kiseb għotja prestiġjuża ta’ £1.4 miljun mill-Istitut Nazzjonali għar-Riċerka fil-Kura u s-Saħħa tar-Renju Unit (NIHR). Dan il-finanzjament se jappoġġja t-twettiq fuq livell nazzjonali ta’ test rivoluzzjonarju ibbażat fuq il-bżieq għall-insuffiċjenza adrenali — kundizzjoni li taffettwa eluf ta’ adulti u tfal fir-Renju Unit u li tista’ tkun fatali jekk tibqa’ mhux dijanjostikata.
Il-Professur Debono, Konsulent fl-Endokrinoloġija u d-Dijabete u Direttur Kliniku fl-Isptarijiet Universitarji ta’ Sheffield kif ukoll Professur Onorarju fl-Università ta’ Sheffield, ilu rikonoxxut bħala awtorità internazzjonali fuq l-ormon tal-istress cortisol. Ir-riċerka tiegħu kontinwament qabżet il-limiti tradizzjonali tax-xjenza, u wasslitu biex ikun mistieden jitkellem f’konferenzi internazzjonali madwar id-dinja u jippubblika f’ġurnali mediċi ta’ impatt għoli.
L-interessi speċjalizzati u l-pubblikazzjonijiet tiegħu jiffukaw fuq l-isterojdi, disturbi adrenali, ir-ritmi tal-glukokortikojdi u trattamenti ta’ sostituzzjoni ormonali bil-glukokortikojdi. Huwa okkupa wkoll karigi prominenti fil-programmi akkademiċi tal-NIHR fir-Renju Unit. Barra minn hekk, huwa membru tal-Kumitat Kliniku tas-Soċjetà għall-Endokrinoloġija fir-Renju Unit fejn għandu rwol importanti fit-tfassil ta’ protokolli u strateġiji ta’ trattament għall-ġestjoni ta’ disturbi endokrini.
Iżda dan l-aħħar tragward jimmarka punt ta’ bidla — mhux biss għall-kura tas-saħħa Brittanika, iżda wkoll għall-wirt tal-eċċellenza Maltija barra minn xtutna.
IT-TORĊA iltaqgħet mal-Professur Miguel Debono u staqsejnieh eżattament x’inhu dan it-test dijanjostiku ġdid?
Il-Professur Debono jgħidli li “l-insuffiċjenza adrenali sseħħ meta l-ġisem jonqos milli jipproduċi biżżejjed cortisol, ħafna drabi minħabba użu fit-tul ta’ sterojdi għall-kundizzjonijiet bħall-ażżma, artrite jew mard awtoimmuni. Is-sintomi huma diffiċli biex jiġu identifikati — bħal għejja, sturdament u dardir — u ħafna drabi jiġu interpretati ħażin. Jekk ma tiġix trattata, il-kundizzjoni tista’ tmur għall-agħar malajr u żżid ir-riskju ta’ kumplikazzjonijiet serji jew saħansitra mewt. Sa ftit ilu, id-dijanjosi kienet teħtieġ test fl-isptar li jinvolvi amministrazzjoni ta’ mediċina permezz ta’ injezzjoni ġol-vina jew fil-muskolu flimkien ma’ diversi kampjuni tad-demm. Din il-proċedura teħtieġ staff imħarreġ, spazju kliniku u ħafna ħin mill-pazjent — fatt li spiss iwassal għal listi twal ta’ stennija u ansjetà sinifikanti, speċjalment fit-tfal. Kull test jiswa lill-NHS madwar £398, u b’madwar 100,000 test fis-sena, il-piż finanzjarju jaqbeż l-£40 miljun.”
Jenfasizza li “meta rrikonoxxa l-ħtieġa għal soluzzjoni aktar effiċjenti u aktar komda għall-pazjenti, il-Professur Debono u t-tim tiegħu fl-Isptarijiet Universitarji ta’ Sheffield introduċew alternattiva innovattiva: it-test tal-cortisone fil-bżieq meħud filgħodu kmieni. Dan it-test sempliċi u mhux invażiv jista’ jsir mid-dar, jiswa biss £20 u wera effikaċja għolja. Studji juru li 8 minn kull 10 pazjenti jippreferu t-test tal-bżieq, u 7 minn kull 10 jistgħu jevitaw kompletament aktar testijiet fl-isptar.”
Imma kif dan it-test itejjeb il-kura?
Ma stajtx ma nistaqsiehx imma kif dan it-test se jtejjeb il-kura tal-pazjenti u s-servizzi tas-saħħa, bil-professur Debono jgħid li “s-suċċess tat-test tal-bżieq f’Sheffield kien tassew trasformattiv. Dan sar l-ewwel għażla dijanjostika fid-dipartiment tal-endokrinoloġija tal-isptar, u qed jiffranka madwar £244 għal kull pazjent. Meta dan jiġi implimentat fuq livell nazzjonali fl-NHS, l-iffrankar annwali mistenni jilħaq £24 miljun — fondi li jistgħu jiġu investiti mill-ġdid fis-servizzi essenzjali, fil-persunal u fl-innovazzjoni. Permezz tal-għotja l-ġdida tal-NIHR, il-Professur Debono se jmexxi studju multiċentriku biex jiġi implimentat it-test tal-bżieq fl-isptarijiet tal-NHS madwar il-pajjiż kollu.
Miegħu se tingħaqad Dr Charlotte Elder, Lecturer Anzjana fl-Università ta’ Sheffield u Endokrinologa Pedjatrika fl-Isptar tat-Tfal ta’ Sheffield, li l-esperjenza tagħha fil-kejl tal-cortisol se tkun kruċjali biex tiġi żgurata l-preċiżjoni u l-affidabbiltà tat-test fost popolazzjonijiet differenti ta’ pazjenti.
L-istudju qed jiġi appoġġjat minn koalizzjoni ta’ organizzazzjonijiet nazzjonali, fosthom l-Addison’s Disease Self Help Group, il-Pituitary Foundation, is-Shelford Group, is-Soċjetà għall-Endokrinoloġija u l-programm tal-NHS “Get It Right First Time” (GIRFT). Flimkien, dawn qed jaħdmu biex jistandardizzaw l-użu tat-test tal-bżieq, inaqqsu d-dewmien fid-dijanjosi u jtejbu r-riżultati għall-pazjenti madwar ir-Renju Unit.”
L-għeruq Maltim… għenuh biex jirnexxi barra minn Malta?
Staqsejtu kif għenuh l-għeruq Maltin biex tirnexxi barra minn Malta. M’hemmx dubju li għall-Professur Debono, din il-kisba hija waħda profondament personali. Imwieled u mrobbi Malta, huwa jagħti mertu lill-edukazzjoni bikrija u lill-għeruq kulturali tiegħu talli nisslu fih il-valuri tal-kurżità, ir-reżiljenza u s-servizz li mexxew il-karriera tiegħu.
“Jiena kburi immens bil-wirt Malti tiegħi,” qalli l-Professur Debono. “Dan ifforma l-mod kif nersaq lejn il-mediċina — b’empatija, preċiżjoni u impenn qawwi biex intejjeb il-ħajja tan-nies. Din l-għotja hija xhieda tal-qawwa tax-xogħol f’tim, u jiena grat lejn il-kollegi straordinarji tiegħi li ħadmu bla heda biex din il-viżjoni ssir realtà.”
Ix-xogħol tiegħu mhux biss jgħolli l-livell tal-kura tas-saħħa Brittanika, iżda jservi wkoll bħala simbolu tat-talent Malti li qed jagħmel impatt globali. Fi żmien meta s-sistemi tas-saħħa madwar id-dinja qed jiffaċċjaw pressjoni kbira, innovazzjonijiet bħat-test tal-cortisone fil-bżieq joffru mudell għal kura aktar intelliġenti u sostenibbli.
Nistaqsieh dwar il-ftehim bejn il-Ministeru għall-Edukazzjoni, Sport, Żgħażagħ, Riċerka u Innovazzjoni u l-Università ta’ Sheffield. Il-Professur Miguel Debono kien strumentali fit-twaqqif ta’ Memorandum of Understanding bejn il-Ministeru għall-Edukazzjoni, Sport, Żgħażagħ, Riċerka u Innovazzjoni u l-Università ta’ Sheffield fir-Renju Unit fl-2022. Dan il-ftehim ippermetta lil professjonisti mediċi Maltin, inklużi tobba, infermiera, fiżjoterapisti u podjatri — kemm akkademiċi, konsulenti kif ukoll studenti — japplikaw għal fondi biex iwettqu riċerka ta’ livell għoli flimkien ma’ akkademiċi fl-Endokrinoloġija u d-Dijabete f’din l-università Brittanika.
Din l-iskema tgħin lill-applikanti jiżviluppaw il-ħiliet tagħhom biex jagħmlu impatt pożittiv fuq il-kura tal-pazjenti u jiksbu l-għarfien meħtieġ biex jedukaw tobba oħrajn, filwaqt li tiżgura l-manteniment ta’ kura medika ta’ kwalità għolja f’Malta. Minn dak iż-żmien ’l hawn, żewġ Specialist Registrars Maltin diġà bbenefikaw minn din il-kollaborazzjoni bejn iż-żewġ pajjiżi.
Permezz tar-riċerka kwantitattiva u kwalitattiva, wieħed jista’ jiskopri u jiżviluppa ideat ġodda li jibdlu u jirrivoluzzjonaw l-istrateġiji tax-xogħol fis-settur tas-saħħa. Flimkien ma’ riċerkaturi minn ċentru ta’ riċerka ta’ klassi dinjija, professjonisti Maltin jistgħu jilħqu dawn l-għanijiet.
Il-Professur Miguel Debono jgħid li “l-akkademiċi Maltin dejjem wettqu riċerka, iżda wasalna fi stadju fejn irridu nieħdu dan pass ’il quddiem u noħolqu programmi u strateġiji ġodda biex inkunu kompetittivi ma’ pajjiżi Ewropej ġirien. Ir-riċerka, speċjalment fis-saħħa, qatt ma tibqa’ statika u wieħed għandu dejjem jistinka biex iżomm u jiżviluppa riċerka ta’ kwalità għolja fl-oqsma kollha tal-mediċina.”
Dan ix-xogħol żgur li se jkompli jsaħħaħ il-kooperazzjoni bejn Malta u r-Renju Unit — relazzjoni li bdiet fl-1975 bl-ewwel ftehim biex ċittadini Maltin u Brittaniċi jingħataw kura medika bla ħlas fl-isptarijiet ta’ xulxin, u li baqgħet tinżamm matul is-snin, u pprovdiet opportunitajiet u benefiċċji kbar għal individwi miż-żewġ pajjiżi.
Kif se jiżviluppa dan it-test ġdid u kif se jimplimentah fil-kura klinika?
Nistaqsieh kif biħsiebek jkompli jiżviluppa dan it-test ġdid u jimplimentah fil-kura klinika. Għal din il-mistoqsija il-Professur Debono jgħidli li “l-introduzzjoni tat-test tal-bżieq madwar l-NHS mistennija tibda fix-xhur li ġejjin, permezz ta’ programmi pilota f’numru ta’ sptarijiet magħżula u taħriġ għall-persunal kliniku. Jekk jirnexxi, dan il-proġett jista’ jbiddel kompletament il-mod kif tiġi dijanjostikata l-insuffiċjenza adrenali — mhux biss fir-Renju Unit, iżda possibilment ukoll f’pajjiżi oħra li qed jiffaċċjaw sfidi simili.”
Għal Malta, is-suċċess tal-Professur Debono huwa sors ta’ kburija nazzjonali. Huwa tfakkira li professjonisti Maltin qed ikomplu jsawru l-futur tal-mediċina, ix-xjenza u s-servizz pubbliku fuq livell internazzjonali. U għall-pazjenti madwar ir-Renju Unit, huwa wegħda ta’ kura aħjar, stennija iqsar u approċċ aktar uman għad-dijanjosi.
Hekk kif l-istudju jimxi ’l quddiem, ħaġa waħda hija ċara: ix-xogħol tal-Professur Miguel Debono huwa aktar minn avvanz xjentifiku — huwa xhieda ta’ x’jista’ jintlaħaq meta l-innovazzjoni tiltaqa’ mal-kompassjoni, u meta l-viżjoni ta’ persuna waħda ssir katalist għal bidla f’sistema sħiħa tas-saħħa.
L-Istitut Nazzjonali għar-Riċerka dwar is-Saħħa u l-Kura (NIHR) għandu l-għan li jtejjeb is-saħħa u l-prosperità tal-pajjiż permezz tar-riċerka. Huwa jiffinanzja riċerka ta’ kwalità għolja li tgħin lill-NHS, lis-saħħa pubblika u lis-servizzi tal-kura soċjali, filwaqt li jinvesti f’esperti, infrastruttura u taħriġ biex skoperti xjentifiċi jitwasslu għal trattamenti u servizzi aħjar. Il-NIHR jaħdem mill-qrib ma’ pazjenti, carers u komunitajiet biex jiżgura li r-riċerka tkun rilevanti u ta’ impatt, u jikkollabora ma’ istituzzjonijiet pubbliċi, karitajiet u l-industrija biex isaħħaħ is-sistema tar-riċerka fir-Renju Unit u internazzjonalment. Barra minn hekk, jappoġġja riċerka u taħriġ fis-saħħa globali biex jindirizza l-ħtiġijiet ta’ popolazzjonijiet fil-pajjiżi bi dħul baxx u medju. Il-NIHR huwa ffinanzjat mid-Dipartiment tas-Saħħa u l-Kura Soċjali tar-Renju Unit, filwaqt li l-ħidma internazzjonali tiegħu hija appoġġjata prinċipalment permezz ta’ UK Aid.
