Illum kulħadd qed jitkellem dwar il-mekkaniżmu korrettiv tal-ġeneru. Ħafna huma dawk li qed jattakkaw u jinsultaw lin-nisa li ġew eletti permezz ta’ dan il-mekkaniżmu u jikkritikaw il-mod kif daħlu fil-Parlament. Xi wħud saħansitra jsostnu li din is-sistema qed twassal biex jiġu eletti nisa inkompetenti li ma jistħoqqilhomx siġġu fil-Parlament. L-Isstramba hi li dawn il-kritiċi mhumiex biss irġiel, iżda wkoll nisa.
Madankollu, qabel ma ngħaġġlu biex niġġudikaw, jeħtieġ li nirriflettu fuq dak li ġara fil-fatt u nistaqsu għaliex in-nisa ma ġewx eletti f’numri akbar mill-bidu nett. Jeħtieġ li nħarsu lejn min kienu dawk li l-elettorat għażel fl-ewwel għadd tal-voti u min kien kapaċi jikseb siġġu mingħajr il-ħtieġa ta’ miżuri korrettivi.
It-tweġiba hija ċara: il-maġġoranza assoluta tal-kandidati eletti fl-ewwel għadd kienu rġiel. Pereżempju, fil-Partit Laburista, il-parti l-kbira ta’ dawk eletti mill-ewwel għadd kienu rġiel, filwaqt li numru żgħir biss kienu nisa. X’jindika dan? Jindika li l-votanti għadhom jagħtu l-fiduċja tagħhom lil dawk li diġà għandhom pożizzjonijiet ta’ poter u viżibilità, partikolarment ministri u segretarji parlamentari. Dawn huma persuni li kellhom l-opportunità juru l-kapaċitajiet tagħhom, igawdu minn esponiment fil-midja u jibnu rikonoxximent pubbliku.
Dawk li ġew eletti permezz tal-elezzjonijiet każwali kienu kemm irġiel kif ukoll nisa, filwaqt li sitt nisa daħlu fil-Parlament permezz tal-mekkaniżmu korrettiv tal-ġeneru. Iżda meta nħarsu lejn il-kompożizzjoni tal-Kabinett Malti, x’naraw? Għal darb’oħra nsibu l-istess ministri li diġà kienu fil-kariga, flimkien ma’ numru limitat ta’ nisa li huma magħrufa sew mill-pubbliku. Għalhekk wieħed jista’ jistaqsi jekk dan huwiex eżempju ta’ ugwaljanza ġenwina bejn il-ġeneri jew sempliċement forma ta’ tokeniżmu.
Imma xi ngħidu għall-kandidati li kisbu inqas voti? Il-fatt li persuna tikseb inqas voti jfisser awtomatikament li hija inqas kompetenti jew mhux kwalifikata biex isservi fil-Parlament? Irridu nikkunsidraw kif jivvutaw in-nies. Ħafna drabi l-votanti jappoġġjaw kandidati li diġà wrew il-kapaċitajiet tagħhom fil-ħajja pubblika. Oħrajn jakkwistaw il-voti minħabba l-ħidma kontinwa tagħhom waqt il-kampanja elettorali, billi jżuru familji, jisimgħu l-preokkupazzjonijiet tagħhom u jippruvaw jindirizzaw il-ħtiġijiet tagħhom. F’ċerti każijiet, il-voti jingħataw ukoll minħabba favuri personali jew netwerks lokali b’saħħithom.
Iżda l-fatt li kandidat jikseb l-akbar ammont ta’ voti jfisser neċessarjament li huwa l-aktar kompetenti? Sistema li tagħti prijorità lill-popolarità personali, lill-favuri u lill-viżibilità hija dejjem l-aħjar mezz biex jintgħażlu dawk li għandhom jilleġiżlaw f’isem il-pajjiż? Fis-soċjetà tal-lum, fejn kemm l-irġiel kif ukoll in-nisa qed jilħqu livelli għoljin ta’ edukazzjoni u kompetenza professjonali, ir-rappreżentanza parlamentari għandha tkun ibbażata fuq il-ħila li tagħti favuri jew fuq il-kompetenza, l-għarfien u l-kapaċitajiet ta’ tmexxija?
Id-distrett elettorali wkoll għandu rwol importanti ħafna fis-suċċess elettorali. Kandidati li jikkontestaw f’distretti dominati minn ministri b’saħħithom isibu ruħhom fi żvantaġġ sinifikanti, peress li ħafna mill-voti jiġu assorbiti minn dawn il-figuri politiċi stabbiliti. Konsegwentement, kandidati ġodda u b’talent ħafna drabi jsibuha diffiċli biex jiksbu viżibilità u appoġġ, irrispettivament mill-kapaċitajiet tagħhom.
Fl-opinjoni tiegħi, dawk li qed jidħlu fil-politika għall-ewwel darba – irrispettivament mill-ġeneru tagħhom – għandhom jibbenefikaw minn miżuri pożittivi li jżidu l-esponiment tagħhom fil-midja u joħolqu kundizzjonijiet aktar ġusti ta’ kompetizzjoni. Għandna bżonn ideat ġodda u perspettivi differenti fil-Parlament, u m’għandniex nissottovalutaw il-kapaċitajiet ta’ dawk li qed jagħmlu l-ewwel passi tagħhom fil-politika.
Fl-aħħar mill-aħħar, nemmen li l-votanti għandhom jivvutaw għall-partiti politiċi aktar milli għall-kandidati individwali. Il-Kabinett imbagħad għandu jintgħażel fuq il-bażi tal-kompetenza, filwaqt li jiġi żgurat li jkun inklużiv u divers. U meta nitkellem dwar id-diversità, ma nkunx qed nirreferi biss għall-ġeneru. Irridu nassiguraw ukoll rappreżentanza għal persuni b’orjentazzjonijiet sesswali differenti, għal ġenerazzjonijiet iżgħar u akbar fl-età, kif ukoll għal persuni b’diżabilità, li ħafna drabi jsibu ostakli kbar biex jilħqu lill-votanti u jikkompetu fuq bażi ugwali fis-sistema elettorali attwali.
Jekk tassew irridu Parlament li jirrifletti s-soċjetà Maltija, irridu nimxu lil hinn minn suppożizzjonijiet simplistiċi dwar min jistħoqqlu jiġi elett u min le. Minflok, għandna naħdmu biex nibnu sistema politika li tagħti valur lill-kompetenza, lill-inklużjoni u lill-opportunitajiet ugwali għal kulħadd.