F’dawn l-aħħar jiem, id-diskussjoni dwar is-survey imwettaq minn Prof. Vincent Marmarà kienet akkumpanjata minn diversi allegazzjonijiet, interpretazzjonijiet u mistoqsijiet. Iżda meta kwistjoni tkun daqstant serja, huwa importanti li d-diskussjoni ma tinbeniex fuq suppożizzjonijiet, iżda fuq dak li effettivament seħħ u fuq l-informazzjoni li kienet għad-dispożizzjoni tal-awtoritajiet.
Wieħed mill-aktar punti importanti f’din l-istorja huwa dak li seħħ fil-Qorti stess. Il-ġurati potenzjali li ssejħu ġew mistoqsija direttament jekk kinux ipparteċipaw f’xi survey. Kollha kemm huma kkonfermaw li ma kinux ħadu sehem fis-survey. Dan huwa fatt li għandu jingħata l-piż tiegħu, partikolarment fid-dawl tal-allegazzjonijiet li saru dwar il-possibbiltà li ġurati potenzjali setgħu kienu fil-mira tas-survey.
Ma’ dan wieħed irid iżid ukoll il-mod kif, skont Marmarà, intgħażel il-kampjun. Huwa spjega diversi drabi li r-riċerka twettqet permezz ta’ metodoloġija xjentifika fuq kampjun mill-popolazzjoni Maltija. In-numri tat-telefon ma ntgħażlux minn xi lista ta’ persuni identifikati minn qabel, iżda ġew iġġenerati b’mod random permezz ta’ random number generator.
Dan huwa element essenzjali biex wieħed jifhem id-differenza bejn kampjun każwali (random sample) u proċess li jkollu l-intenzjoni li jistudja grupp partikolari ta’ persuni. F’kampjun każwali, l-għażla ma tkunx ibbażata fuq l-identità ta’ persuna partikolari. Għaldaqstant, skont il-metodoloġija deskritta minn Marmarà, ma kien hemm l-ebda għażla intenzjonata ta’ individwi speċifiċi sabiex jiġu mistiedna jipparteċipaw fir-riċerka.
Iżda forsi l-aktar aspett importanti huwa li din il-kwistjoni ma baqgħetx sempliċement waħda ta’ verżjoni kontra oħra. L-awtoritajiet kellhom il-possibbiltà li jeżaminaw l-informazzjoni huma stess.
Marmarà kkoopera mal-awtoritajiet u għaddielhom l-informazzjoni kollha li ntalbet minnu. Din kienet tinkludi wkoll in-numri tat-telefon li ntużaw fis-survey. Għalhekk, l-awtoritajiet ma kellhomx biss l-ispjegazzjoni tiegħu dwar kif sar is-survey, iżda kellhom ukoll id-data mitluba biex ikunu jistgħu jagħmlu l-verifiki tagħhom.
Marmarà ġie mistoqsi mill-Pulizija u anke mill-Imħallef Edwina Grima. Huwa wieġeb għall-mistoqsijiet li sarulu u pprovda l-informazzjoni kollha mitluba. Sussegwentement, ma kienx meħtieġ li titkompla investigazzjoni oħra fil-konfront tas-survey.
Dan kollu għandu jitqies flimkien. Il-ġurati potenzjali ġew mistoqsija direttament. In-numri użati fis-survey ġew ipprovduti lill-awtoritajiet. Marmarà ġie mistoqsi u kkoopera. L-awtoritajiet kellhom l-informazzjoni meħtieġa sabiex jagħmlu l-verifiki tagħhom.
Għalhekk, quddiem allegazzjonijiet serji, għandha ssir mistoqsija sempliċi: x’juru l-fatti?
Allegazzjoni ma ssirx fatt għax tiġi ripetuta diversi drabi. Lanqas suppożizzjoni ma ssir evidenza għax tiġi ppreżentata b’ċertezza. Aktar ma tkun serja l-allegazzjoni, aktar għandha tkun b’saħħitha l-evidenza li ssostniha.
Il-punt li jibqa’ ċentrali huwa li l-awtoritajiet eżaminaw il-kwistjoni, kellhom għad-dispożizzjoni tagħhom l-informazzjoni mitluba, inklużi n-numri użati fis-survey, u ma nstabet l-ebda evidenza ta’ irregolarità jew ksur ta’ liġi min-naħa ta’ Marmarà.
L-iskrutinju pubbliku huwa leġittimu u għandu jkun hemm spazju għall-mistoqsijiet. Iżda l-istess standard għandu japplika għal kulħadd: il-fatti għandhom jiġu qabel l-ispekulazzjoni, u l-evidenza għandha tiġi qabel l-allegazzjoni.
