Il-mexxejja Ewropej għal darb’oħra qed jippruvaw b’ħeffa jtaffu l-impatt taż-żieda fil-prezzijiet taż-żejt. Dan wara li t-trasport mill-Arabja Sawdija qed jiġi pospost jew ikkanċellat minħabba eskalazzjoni oħra tal-kunflitt fil-Lvant Nofsani. Din is-sitwazzjoni qed tqajjem tħassib dwar żidiet qawwija fil-prezzijiet tal-fjuwil f’ħafna bliet kapitali Ewropew.
It-tfixkil jhedded sa 4% tal-provvista globali taż-żejt jekk jippersisti wara li l-produzzjoni taż-żejt mhux raffinat mis-Sawdi waqgħet sew f’Awwissu għall-aktar livell baxx tagħha f’aktar minn 30 sena. Sadanittant, iż-żejt mhux raffinat Brent dan l-aħħar innegozja ‘l fuq minn $113 kull barmil minħabba riskji dejjem jiżdiedu fil-provvista.
Għal Franza u l-Italja, li t-tnejn se jkollhom elezzjonijiet kruċjali fl-2027, il-prezzijiet għoljin tal-enerġija huma kwistjoni politika lokali ewlenija.
L-ispejjeż dejjem jogħlew tal-enerġija u tal-fjuwil fi Franza diġà qed jikkontribwixxu għall-ansjetà tal-konsumaturi, bl-inflazzjoni tilħaq it-2.7% f’Awwissu. L-Italja qed tiffaċċja problema simili, bl-inflazzjoni ta’ Awwissu taċċellera għal 3.3%, immexxija ħafna mill-prezz tal-enerġija, filwaqt li l-prezzijiet tal-petrol u d-diżil telgħu sew.
Il-President Franċiż Emmanuel Macron rabat ukoll is-sigurtà tal-enerġija direttament mad-diplomazija fil-Lvant Nofsani u wara taħditiet mal-Prim Ministru tal-Iraq din il-ġimgħa, huwa sostna li hemm bżonn ta’ rotot alternattivi li jevitaw l-Istrett ta’ Hormuz u tnaqqis fit-tensjoni reġjonali sabiex jiġu protetti l-konsumaturi.
Sadanittant, il-Prim Ministru tal-Italja Giorgia Meloni ħabbret it-tneħħija tat-taxxa tal-boll fuq il-karozzi ta’ qawwa baxxa u medja – miżura li hija ddeskrivietha bħala waħda mit-taxxi l-aktar mibgħuda mit-Taljani.
Meloni enfasizzat iżda li t-taxxa fuq il-karozzi se tibqa’ anki wara l-2027, filwaqt li talbet lill-Kummissjoni Ewropea biex tittratta l-kriżi tal-enerġija bħala emerġenza ta’ difiża u tirrilassa r-regoli fiskali li l-istati membri jridu jikkonformaw magħhom.
Fl-istess ħin, l-Italja diġà adottat miżuri biex tħaffef proġetti domestiċi taż-żejt u l-gass, filwaqt li ppreżentat espliċitament żieda fil-produzzjoni bħala parti minn rispons usa’ għas-sigurtà tal-enerġija.
Spanja rduppjat it-tnaqqis tat-taxxa fuq id-diżil għal 20 ċenteżmu kull litru mill-1 ta’ Settembru wara li l-prezzijiet tad-diżil qabżu b’15.7% f’Lulju, u attivat mekkaniżmu awtomatiku fil-pakkett tal-gvern kontra l-kriżi.
Fil-Ġrmanja, il-Kanċillier Friedrich Merz riċentement stqarr li Berlin dalwaqt se tippreżenta miżuri biex ittaffi l-impatt tal-prezzijiet rekord tal-fjuwil. Nhar il-Ħamis, il-prezzijiet tal-petrol u tad-diżil kienu ta’ €2.45 kull litru.
Madankollu, bħal kull pajjiż ieħor, id-dipendenza tal-Ġrmanja fuq l-enerġija importata tfisser li l-gvern ftit li xejn għandu kontroll fuq il-prezz internazzjonali bażiku.
Merz ippreżenta l-kwistjoni wkoll waħda li teħtieġ koordinazzjoni internazzjonali, u wissa li l-espansjoni tal-kontroll tal-Houthi madwar Bab el-Mandeb thedded l-esportazzjoni taż-żejt tal-Għarabja Sawdija u ta’ pajjiżi reġjonali oħra, u tkompli tissikka s-swieq globali tal-enerġija.
Biż-żieda fil-prezzijiet u l-inflazzjoni, is-sejħa għal taxxa ta darba fuq il-profitti straordinarji (windfall tax) qed tikseb appoġġ f’diversi nħawi tal-Unjoni Ewropea u mexxejja tal-UE rreferew għaliha fil-marġni tad-diskors ta’ Ursula von der Leyen dwar l-Istat tal-Unjoni fis-16 ta’ Settembru.