Id-dibattitu internazzjonali dwar it-tfal u l-midja soċjali qed jinbidel b’pass mgħaġġel. M’għadniex nitkellmu biss dwar x’għandhom jagħmlu l-ġenituri jew dwar liema għandha tkun l-età minima. Illum irridu nitkellmu wkoll dwar ir-responsabbiltà tal-pjattaformi, l-algoritmi tagħhom u l-liġijiet li għandhom jipproteġu lil uliedna fid-dinja diġitali.
Rapport riċenti tal-BBC reġa’ poġġa fuq quddiem nett id-dibattitu internazzjonali dwar l-użu tal-midja soċjali mit-tfal u ż-żgħażagħ.
F’diversi pajjiżi qed jiġu diskussi jew introdotti miżuri aktar b’saħħithom dwar l-età minima għall-użu tal-midja soċjali. Iżda hemm żvilupp ieħor importanti: anke n-Nazzjonijiet Uniti qed iwasslu messaġġ li jmur lil hinn minn sempliċi projbizzjoni.
Il-limitu tal-età jista’ jkun parti mis-soluzzjoni, iżda mhux is-soluzzjoni kollha.
Qed issir enfasi dejjem akbar fuq age assurance, protezzjoni tal-privatezza, edukazzjoni diġitali, pjattaformi li jkunu safe by design, u fuq kollox aktar responsabbiltà mill-kumpaniji tat-teknoloġija.
Din hija direzzjoni li Malta għandha ssegwi b’attenzjoni — iżda mhux billi sempliċement tistenna x’se jagħmel ħaddieħor.
JEKK HEMM ETÀ MINIMA, TRID TKUN TISTA’ TIĠI VVERIFIKATA
Illum ħafna mill-pjattaformi diġà għandhom età minima.
Iżda x’jiswa limitu jekk tifel jew tifla jistgħu sempliċement idaħħlu sena tat-twelid differenti u jidħlu?
Jekk se nistabbilixxu età minima, irridu wkoll ikollna sistema kredibbli biex nivverifikawha.
U hawn Malta għandha vantaġġ.
Għandna l-e-ID u qegħdin niżviluppaw id-Digital Wallet. Jistgħu jiġu kkunsidrati wkoll sistemi indipendenti u ċċertifikati ta’ age assurance.
Dan ma jfissirx li rridu nagħtu l-karta tal-identità tagħna lil Facebook, Instagram, TikTok jew pjattaformi oħra.
Sistema mfassla sew tista’ sempliċement tikkonferma lill-pjattaforma:
“Din il-persuna tissodisfa l-età meħtieġa.”
Mingħajr ma neċessarjament tgħaddi isimha, in-numru tal-ID, l-indirizz jew id-data sħiħa tat-twelid.
B’hekk inkunu qed nipproteġu lit-tfal u l-privatezza fl-istess ħin.
MA NISTGĦUX NIDDIBATTU BISS JEKK GĦANDHIEX TKUN 13 JEW 16-IL SENA
Naturalment irridu niddeċiedu dwar l-età.
Imma m’għandniex nagħmlu l-iżball li naħsbu li ladarba ddeċidejna numru, solvejna l-problema.
Tifel jew tifla ma jsirux immuni għas-cyberbullying, għall-kontenut dannuż, għall-manipulazzjoni jew għal sistemi li jistgħu joħolqu dipendenza sempliċement għax għalqu 16-il sena.
Għalhekk irridu nistaqsu mistoqsija aktar importanti:
X’qed jiġri wara li persuna tidħol fuq il-pjattaforma?
U hawn jidħol l-algoritmu.
L-ALGORITMI JRIDU JĠORRU RESPONSABBILTÀ WKOLL
Dak li naraw fuq il-midja soċjali mhux dejjem nagħżluh aħna.
Algoritmu jagħżel x’jurina wara.
Jiddeċiedi liema video jirrakkomandalna, liema kontenut ipoġġilna quddiemna u x’jista’ jżommna aktar ħin fuq il-pjattaforma.
Meta dawn is-sistemi qed jintużaw fuq it-tfal u ż-żgħażagħ, il-livell ta’ responsabbiltà għandu jkun ferm akbar.
Għalhekk nemmen li għandna nibdew nitkellmu b’mod ċar dwar ir-responsabbiltà legali tal-pjattaformi u tal-algoritmi tagħhom.
Jekk kontenut huwa illegali jew mhux adattat għall-minuri, ma jistax ikun biżżejjed li l-pjattaforma tgħidilna li dan jinsab miktub fit-terms and conditions tagħha.
Is-sistema nnifisha għandha tkun imfassla biex tnaqqas ir-riskju li dak il-kontenut jasal għand it-tfal.
Dan huwa l-prinċipju ta’ safety by design — u għandu jkun parti ċentrali mill-politika tagħna.
PJATTAFORMA GLOBALI MHIX ’IL FUQ MIL-LIĠI
Facebook, Instagram, TikTok u YouTube huma pjattaformi globali.
Iżda dan ma jfissirx li għandhom ikunu ’l fuq mil-liġi Maltija jew Ewropea.
Dawn il-kumpaniji diġà jadattaw is-servizzi tagħhom għal liġijiet differenti dwar il-privatezza, il-protezzjoni tal-konsumatur, ir-reklamar, it-tassazzjoni u regolamenti oħra.
Għalhekk, fejn il-liġi Maltija jew Ewropea titlob protezzjoni partikolari għat-tfal jew għall-utenti, għandna nistennew li t-teknoloġija u l-algoritmi tagħhom jadattaw għal dik il-liġi.
Mhux bil-kontra.
It-teknoloġija trid tadatta għal-liġi. Mhux il-liġi ċċedi għat-teknoloġija.
MA NISTGĦUX INĦALLU KOLLOX FUQ IL-ĠENITURI
Il-ġenituri għandhom responsabbiltà kbira.
L-iskejjel ukoll.
Iżda mhux realistiku li nistennew li ġenitur waħdu jikkompeti ma’ algoritmi żviluppati minn uħud mill-akbar kumpaniji tat-teknoloġija fid-dinja.
Ġenitur ma jafx għaliex ċertu video ġie rakkomandat lil ibnu jew lil bintu.
Ma jistax jara kif qed jaħdem l-algoritmu.
U ma jistax isegwi kull messaġġ, notification, video u rakkomandazzjoni 24 siegħa kuljum.
Ir-responsabbiltà trid tinqasam bejn il-ġenituri, l-iskejjel, il-Gvern, ir-regolaturi u l-pjattaformi nfushom.
FLIMKIEN MAL-PROTEZZJONI RRIDU NEDUKAW
Uliedna huma ġenerazzjoni diġitali.
Ma nistgħux inħejjuhom għall-futur billi sempliċement ngħidulhom biex ma jużawx it-teknoloġija.
Irridu ngħallmuhom jużawha tajjeb u b’mod responsabbli.
Jeħtieġu litteriżmu diġitali u online ethics. Għandhom jifhmu l-privatezza, is-cyberbullying, l-iscams, id-deepfakes, kif jaħdmu l-algoritmi u kif l-Intelliġenza Artifiċjali qed tinfluwenza dak li jaraw, jaqraw u jisimgħu.
Ma rridux biss tfal protetti online. Irridu żgħażagħ kapaċi jagħmlu għażliet infurmati fid-dinja diġitali.
MIN JABBUŻA ONLINE M’GĦANDUX IKOLLU FEJN JINĦEBA
U d-diskussjoni ma tieqafx mat-tfal.
Cyberbullying, cyberstalking, theddid, impersonation, deepfakes, profili foloz u abbuż persistenti online jistgħu jolqtu lil kulħadd.
Il-libertà tal-espressjoni hija dritt fundamentali li għandu jibqa’ protett.
Imma l-libertà tal-espressjoni ma tfissirx libertà mir-responsabbiltà.
Meta l-imġiba online issir illegali, l-awtoritajiet irid ikollhom il-mezzi legali u tekniċi biex jinvestigaw.
Il-pjattaformi għandhom jikkooperaw ma’ investigazzjonijiet leġittimi.
Il-vittma trid tkun taf fejn tirrapporta.
Il-mekkaniżmi ta’ rappurtar iridu jaħdmu.
U l-liġi trid tkun tista’ tiġi infurzata.
Min jabbuża online m’għandux ikollu fejn jinħeba.
MALTA GĦANDHA TKUN FUQ QUDDIEM, MHUX TISTENNA
Ir-rapport tal-BBC jurina li d-dibattitu internazzjonali qed jimxi b’pass mgħaġġel.
Id-direzzjoni li qed jieħdu n-Nazzjonijiet Uniti qed tagħti wkoll messaġġ ċar: il-limiti tal-età jistgħu jkunu importanti, iżda rridu mmorru lil hinn minnhom.
Irridu nitkellmu dwar age assurance, safety u privacy by design, algoritmi, responsabbiltà tal-pjattaformi, infurzar tal-liġi u edukazzjoni diġitali.
Malta għandha ssegwi dak li qed isir fl-Awstralja, fir-Renju Unit u f’pajjiżi oħra, u fuq kollox taħdem fil-qafas tal-Unjoni Ewropea.
Imma m’għandniex nibqgħu nistennew sakemm kulħadd jiddeċiedi għalina.
Għandna l-infrastruttura diġitali, ir-regolaturi, l-istituzzjonijiet edukattivi u l-esperti biex nibdew nibnu qafas Malti serju.
Il-Gvern, il-Parlament, ir-regolaturi, il-Pulizija, l-edukaturi, il-ġenituri, iż-żgħażagħ u l-industrija għandhom jinġiebu madwar l-istess mejda.
Għandna bżonn politika ċara mibnija fuq protezzjoni tat-tfal, privatezza, age assurance, responsabbiltà tal-pjattaformi, infurzar u edukazzjoni.
Jiena nemmen fit-teknoloġija u fl-Intelliġenza Artifiċjali. Dawn jistgħu jittrasformaw għall-aħjar l-edukazzjoni, is-saħħa, ix-xogħol, in-negozju u l-amministrazzjoni pubblika.
Għalhekk m’għandniex nibżgħu mit-teknoloġija.
Irridu nkunu kapaċi niggvernawha.
Aktar ma t-teknoloġija ssir b’saħħitha, aktar tikber ir-responsabbiltà tagħna li niżguraw li tibqa’ taqdi lill-bniedem — u mhux bil-kontra.
Id-dinja qed timxi. Il-liġijiet qed jinbidlu. Il-pjattaformi qed jiġu sfidati.
Malta ma tistax tibqa’ spettatur. Għandha tkun parti minn dawk li qed isawru dak li jmiss.
Għax il-mistoqsija m’għadhiex jekk uliedna humiex se jikbru f’dinja diġitali.
Diġà qed jikbru fiha.
Il-mistoqsija hija jekk aħniex lesti niżguraw li dik id-dinja tkun aktar sigura, aktar responsabbli u denja ta’ wliedna.
